باشگاه خبرنگاران جوان - آیات ۶۰ تا ۷۰ سوره قصص، مخاطب را از سطح ظاهر زندگی عبور می‌دهد و به عمق یکی از مهم‌ترین مسائل تاریخ بشر می‌برد، یعنی شناخت دشمن واقعی.

قرآنی که تنها به معرفی دشمن بیرونی اکتفا نمی‌کند، بلکه ریشه‌های فکری، روانی و اجتماعی دشمنی با حق را نیز آشکار می‌سازد. در این آیات، خداوند با مقایسه دنیا و آخرت، با افشای توهم قدرت و با نشان دادن سرانجام طغیانگران، نقشه دشمن را پیش چشم انسان می‌گذارد.

دنیایی که ابزار فریب است، نه میدان اعتماد

آیه ۶۰ با یک قاعده کلیدی آغاز می‌شود، هر آنچه به شما داده شده، متاع زندگی دنیاست و زینت آن. قرآن دنیا را نفی نمی‌کند، اما نسبت به فریبندگی آن هشدار می‌دهد. دشمن‌شناسی از همین‌جا آغاز می‌شود.

دشمن همیشه با چهره تهدید مستقیم وارد نمی‌شود، گاهی در قالب رفاه، قدرت، ثروت و جذابیت‌های موقت ظاهر می‌شود. آنچه انسان را از مسیر حق منحرف می‌کند، اغلب وعده امنیت و لذت فوری است. دشمن، دنیا را بزرگ‌تر از آنچه هست نشان می‌دهد و آخرت را دور و ناملموس جلوه می‌دهد.

توهم قدرت، سلاح همیشگی جبهه باطل

در ادامه، آیات بر برتری آنچه نزد خداست تأکید می‌کنند. این مقایسه، پرده از یک ترفند قدیمی دشمن برمی‌دارد، یعنی القای بی‌نیازی از خدا. طاغوت‌ها در طول تاریخ، با تکیه بر قدرت ظاهری، مردم را به این باور رسانده‌اند که سرنوشت در دست آنان است.

اما قرآن با طرح پرسش، عقل مخاطب را فعال می‌کند که آیا این قدرت ماندگار است؟ دشمن‌شناسی یعنی تشخیص این حقیقت که هر قدرتی که به خدا متصل نباشد، پوشالی و زودگذر است، هرچند در ظاهر شکست‌ناپذیر به نظر برسد.

دشمن، انسان را تنها می‌گذارد

آیات ۶۱ تا ۶۳ صحنه‌ای از قیامت را ترسیم می‌کند که در آن، رهبران گمراه‌کننده و پیروانشان روبه‌روی هم قرار می‌گیرند. کسانی که در دنیا دیگران را فریب دادند، در آن روز مسئولیت را انکار می‌کنند و می‌گویند ما خود گمراه بودیم.

وعده‌های دشمن تا زمانی اعتبار دارد که منافعش تأمین شود

این تصویر، یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های دشمن‌شناسی را آشکار می‌کند، دشمن در لحظه خطر، پشت انسان را خالی می‌کند. وعده‌هایش تا زمانی اعتبار دارد که منافعش تأمین شود، اما هنگام حساب‌کشی، همه چیز را انکار می‌کند.

فروپاشی شبکه‌های قدرت در لحظه حقیقت

آیات ۶۵ و ۶۶ به صحنه‌ای اشاره می‌کند که در آن، زبان‌ها از پاسخ بازمی‌ماند. همه آن ائتلاف‌ها، هم‌پیمانی‌ها و شبکه‌های قدرت که در دنیا مستحکم به نظر می‌رسیدند، در برابر حق فرو می‌ریزند.

این تصویر، یک درس راهبردی در دشمن‌شناسی است، یعنی قدرت دشمن تا زمانی است که فضای دروغ و فریب حاکم باشد. وقتی حقیقت آشکار شود، دشمن نه استدلالی دارد و نه پناهگاهی.

بازگشت اجباری به حقیقت توحید

در آیات ۶۷ تا ۷۰، مسیر نجات روشن می‌شود. توبه، ایمان و عمل صالح، نقطه مقابل راه دشمن است. قرآن تأکید می‌کند که حمد و فرمانروایی، در دنیا و آخرت از آن خداست.

این جمع‌بندی، پیام روشنی دارد، یعنی دشمن‌شناسی بدون خداشناسی ناقص است. کسی که مالکیت مطلق خدا را باور کند، نه مرعوب قدرت‌های پوشالی می‌شود و نه فریب وعده‌های دروغین را می‌خورد.

دشمن‌شناسی؛ یک ضرورت همیشگی

آیات ۶۰ تا ۷۰ سوره قصص، دشمن را نه صرفاً یک فرد یا یک جبهه، بلکه یک منطق معرفی می‌کند، منطق فریب، غرور، دنیاپرستی و جدایی از خدا. این منطق ممکن است در هر عصر و با هر چهره‌ای بازتولید شود.

قرآن با این آیات، معیار می‌دهد؛ هر جا قدرت جای حقیقت را گرفت، هر جا وعده‌های زودگذر جای آینده‌نگری را گرفت و هر جا انسان از خدا بی‌نیاز معرفی شد، آن‌جا باید رد پای دشمن را جست‌و‌جو کرد. دشمن‌شناسی در نگاه قرآن، یک مهارت مقطعی نیست، بلکه یک آگاهی دائمی برای حفظ مسیر حق است.

منبع: فارس