آنفلوآنزا یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی در جهان است که هر سال میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کند. بیشتر افراد این بیماری را با تب، سرفه و بدن‌درد می‌شناسند و انتظار دارند پس از چند روز بهبود یابند. با این حال، تجربه بالینی پزشکان سال‌هاست نشان می‌دهد که در دوره‌های اوج شیوع آنفلوآنزا، موارد بستری و حتی مرگ ناشی از مشکلات قلبی افزایش پیدا می‌کند. این موضوع، پرسش‌های مهمی را درباره ارتباط میان عفونت‌های ویروسی و سلامت قلب مطرح کرده است.

قلب عضوی است که به‌طور مداوم در حال فعالیت است و هرگونه اختلال در عملکرد سلول‌های آن می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. برخی ویروس‌ها قادرند مستقیما به بافت قلب نفوذ کنند یا از طریق واکنش‌های شدید سیستم ایمنی به آن آسیب بزنند. با وجود این، تا مدت‌ها مشخص نبود که آنفلوآنزا دقیقا از چه مسیری باعث صدمه به قلب می‌شود و چرا خطر حمله قلبی در زمان ابتلا به این بیماری افزایش می‌یابد. روشن شدن این سازوکارها می‌تواند به پیشگیری و درمان بهتر بیماران کمک کند، به‌ویژه افرادی که از قبل مشکلات قلبی یا فشار خون دارند.

تیمی از پژوهشگران به سرپرستی فیلیپ سویرسکی، استاد و مدیر مؤسسه پژوهش‌های قلب و عروق در دانشکده پزشکی آیکان در مونت ساینای، به همراه جفری داونی و دیگر همکاران خود، در همین راستا پژوهشی را برای بررسی ارتباط میان آنفلوآنزای نوع A و آسیب قلبی انجام دادند. این مطالعه که به نقش پاسخ‌های ایمنی و پیام‌رسان‌های خاص در بدن می‌پرداخت، تلاش داشت توضیح دهد چگونه یک عفونت ویروسی می‌تواند به رویدادهای خطرناک قلبی منجر شود.

روش کار پژوهشگران ترکیبی از بررسی نمونه‌های انسانی و مطالعات آزمایشگاهی بود. آن‌ها کالبدشکافی ۳۵ بیمار بستری‌شده‌ای را که بر اثر آنفلوآنزا جان خود را از دست داده بودند، تحلیل کردند و هم‌زمان از مدل‌های حیوانی برای بررسی دقیق‌تر مسیرهای سلولی استفاده کردند. همچنین عملکرد سلول‌های ایمنی خاص و تأثیر آن‌ها بر سلول‌های عضلانی قلب در شرایط عفونت ویروسی مورد ارزیابی قرار گرفت.

یافته‌های پژوهش نشان دادند بیش از ۸۵ درصد بیماران فوت‌شده دست‌کم یک بیماری زمینه‌ای قلبی-عروقی مانند فشار خون بالا داشته‌اند و بسیاری از آن‌ها هم‌زمان با مشکلاتی مانند تصلب شرایین یا فیبروز قلبی مواجه بوده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد بیماری‌های قلبی نقش مهمی در شدت پیامدهای آنفلوآنزا دارند و می‌توانند خطر مرگ را افزایش دهند.

در بخش دیگری از نتایج مشخص شد نوعی سلول ایمنی سفید به نام «پیش‌دندریتیک سل ۳» پس از آلوده شدن در ریه، به قلب مهاجرت می‌کند و مقدار زیادی از ماده‌ای به نام اینترفرون نوع یک تولید می‌کند. این ماده که معمولا برای مقابله با ویروس‌ها مفید است، در این حالت باعث مرگ سلول‌های عضلانی قلب و کاهش توان پمپاژ قلب می‌شود.

اهمیت این یافته‌ها زمانی بیشتر می‌شود که پژوهشگران نشان دادند با استفاده از یک درمان نوین مبتنی بر mRNA اصلاح‌شده می‌توان این مسیر آسیب‌زا را تا حدی مهار کرد. در مدل‌های آزمایشگاهی، این روش باعث کاهش نشانه‌های آسیب قلبی، مانند پایین‌تر آمدن سطح تروپونین، و بهبود عملکرد قلب شد، بدون آنکه توان دفاعی بدن در برابر ویروس تضعیف شود. تروپونین پروتئینی است که افزایش آن در خون نشانه آسیب به عضله قلب محسوب می‌شود.

این پژوهش چشم‌انداز تازه‌ای برای درک بهتر ارتباط میان عفونت‌ها و بیماری‌های قلبی فراهم می‌کند و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه درمان‌های جدید برای محافظت از قلب در زمان ابتلا به آنفلوآنزا باشد.

نتایج این مطالعه در نشریه علمی «Immunity» منتشر شده‌اند که از مجلات معتبر حوزه ایمنی‌شناسی به‌شمار می‌رود و به انتشار پژوهش‌های وابسته به مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی بین‌المللی می‌پردازد.

منبع: ایسنا