باشگاه خبرنگاران جوان - ناو هواپیمابر هسته‌ای «جرالد آر. فورد» (USS Gerald R. Ford)، پیشرفته‌ترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی ایالات متحده و تنها شناور از کلاس خود، در حال حاضر برای تعمیرات و نگهداری در بندر اسپلیت کرواسی پهلو گرفته است. گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که این ناو ممکن است برای مدت طولانی در این بندر باقی بماند، چرا که تعمیرات پس از یک «آتش‌سوزی در بخش رختشوی‌خانه» و همچنین استقرار طولانی‌مدت، ممکن است بین ۱۲ تا ۱۴ ماه زمان ببرد.

این ناو که با سال‌ها تأخیر در ماه مه ۲۰۱۷ تحویل داده شد، با هزینه‌ای بالغ بر ۱۳.۲ میلیارد دلار، گران‌ترین شناور جنگی تاریخ آمریکا محسوب می‌شود. آخرین مأموریت طولانی‌مدت این ناو از ۲۴ ژوئن آغاز شد و شامل عملیات‌های رزمی در جریان یورش آمریکا به ونزوئلا برای ربودن نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، و همچنین مشارکت در حملات جاری آمریکا و اسرائیل علیه ایران بوده است.

این ابرناو در نهایت در اواسط ماه مارس و در حالی که دچار آتش‌سوزی‌ای به‌ظاهر غیرمرتبط با درگیری نظامی شده بود، با عجله از صحنه عملیاتی خاورمیانه خارج شد. این شناور برای ارزیابی خسارات، مدت کوتاهی در جزیره کرت پهلو گرفت و سپس برای تعمیرات راهی کرواسی شد.

آتش‌سوزی در رختشوی‌خانه؟

این مأموریت بیش از ۲۶۰ روز به طول انجامید و به‌عنوان یکی از طولانی‌ترین گشت‌های ناو‌های هواپیمابر از زمان جنگ ویتنام شناخته می‌شود؛ مأموریتی که در ۱۲ مارس، اندکی پس از عبور ناو از کانال سوئز و ورود به دریای سرخ، پایان یافت. بر اساس بیانیه‌های رسمی فرماندهی مرکزی آمریکا، در همین زمان بود که این شناور «دچار آتش‌سوزی‌ای شد که از بخش‌های اصلی رختشوی‌خانه آغاز شده بود.»

در بیانیه سنتکام آمده است: «علت آتش‌سوزی به درگیری نظامی مرتبط نیست و مهار شده است. هیچ آسیبی به سامانه پیشران ناو وارد نشده و این ناو هواپیمابر همچنان به‌طور کامل عملیاتی است. دو ملوان نیز در حال دریافت درمان پزشکی برای جراحات غیرتهدیدکننده جان هستند و وضعیت آنها پایدار است.»

با این حال، این حادثه موجی از گمانه‌زنی‌ها را به‌دنبال داشت؛ به‌طوری که منابع نظامی ایران اعلام کردند این آتش‌سوزی عمداً توسط خدمه‌ای که از جنگ فرسایشی خسته شده بودند، ایجاد شده است.

رسانه‌های غربی گزارش داده‌اند که این آتش‌سوزی حدود ۳۰ ساعت ادامه داشته است؛ مدتی طولانی‌تر از آتش‌سوزی ویرانگر سال ۱۹۶۷ در ناو «یواس‌اس فارستال» که حدود ۲۴ ساعت به طول انجامید. اگر این گزارش‌ها صحت داشته باشد، پرسش‌های جدی درباره کارایی سامانه‌های پیشرفته اطفای حریق در ناو فورد مطرح می‌شود؛ به‌ویژه با توجه به اینکه در حادثه فارستال، انفجار مهمات و نشت سوخت باعث تشدید آتش شده بود.

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز به نقل از خدمه، بیش از ۶۰۰ نفر از حدود ۴۵۰۰ ملوان، تکنسین و خلبان این ناو، محل استراحت خود را از دست داده‌اند و مجبور شده‌اند روی میز‌ها و کف ناو بخوابند. علاوه بر این، از زمان وقوع آتش‌سوزی، خدمه امکان شست‌وشوی لباس‌های خود را نداشته‌اند و لباس‌ها برای شست‌وشو به سایر کشتی‌ها منتقل می‌شده است.

ارزیابی خسارات

با ورود ناو به کرت در آخر هفته گذشته، در ظاهر نشانه‌ای از آسیب جدی در بدنه آن مشاهده نشد، جز آنکه آثار فرسودگی ناشی از مأموریت طولانی در سراسر جهان کاملاً مشهود بود.

با این حال، عرشه پروازی این ناو به‌طور غیرعادی مملو از هواپیما به نظر می‌رسید؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای از وجود مشکلات در آشیانه‌های داخلی و سامانه‌های جابه‌جایی هواپیما باشد.

گزارش اخیر دفتر ارزیابی پنتاگون نشان می‌دهد که ارتش آمریکا تا حدی از مشکلات عمیق‌تر این کلاس از ناو‌ها آگاه بوده، اما حتی ۹ سال پس از به‌کارگیری آن، هنوز «داده‌های کافی» برای ارزیابی «تناسب عملیاتی» آن در اختیار ندارد. این گزارش همچنین نسبت به قابلیت اطمینان سامانه‌های کلیدی، از جمله رادار، سامانه‌های پرتاب و بازیابی جنگنده‌ها، و تجهیزات جابه‌جایی هواپیما و مهمات، ابراز نگرانی کرده است.

همچنین در این گزارش تأکید شده که این ناو دست‌کم با کمبود ۱۵۹ تخت برای استقرار کامل خدمه مواجه است؛ مشکلی که در صورت افزایش تعداد هواپیما‌ها می‌تواند تشدید شود. کمبود فضای استراحت نیز می‌تواند روحیه خدمه را در مأموریت‌های طولانی به‌شدت تضعیف کند.

بحران سرویس‌های بهداشتی

پیش از آتش‌سوزی دریای سرخ، یکی از بدنام‌ترین مشکلات فنی ناو فورد، سیستم معیوب سرویس‌های بهداشتی آن بود؛ مشکلی که بار‌ها منجر به سرریز شدن فاضلاب در این ناو پیشرفته شده است.

این ناو از به‌اصطلاح «توالت‌های سازگار با محیط زیست» استفاده می‌کند که مبتنی بر سامانه خلأ برای جمع‌آوری و انتقال فاضلاب هستند؛ فناوری‌ای که از صنعت کشتی‌های تفریحی اقتباس شده است. اما این سیستم در عمل کارایی لازم برای یک ناو نظامی را نداشته و به‌طور مداوم دچار گرفتگی شده و نیازمند تعمیرات سنگین بوده است.

تصاویر و ویدئو‌های متعددی که گفته می‌شود از داخل این ناو تهیه شده، نشان می‌دهد فاضلاب در بخش‌های مختلف سرریز شده و ملوانان ناچار به پاکسازی این وضعیت شده‌اند.

این مشکل که حدود ۶۰۰ واحد سرویس بهداشتی را درگیر کرده، سال‌هاست ادامه دارد. گزارش سال ۲۰۲۰ دفتر حسابرسی دولت آمریکا نشان داد که این سیستم نیازمند نگهداری روزانه «سنگین و طاقت‌فرسا» برای رفع گرفتگی لوله‌هاست و هر بار شست‌وشوی اسیدی آن، حدود ۴۰۰ هزار دلار هزینه در بر دارد.

پیامد‌های گسترده برای نیروی دریایی آمریکا

در صورتی که ناو فورد برای ماه‌ها از چرخه عملیاتی خارج شود، فشار مضاعفی بر سایر گروه‌های رزمی آمریکا وارد خواهد شد و احتمالاً ناو‌های قدیمی‌تر کلاس نیمیتز ناچار به مأموریت‌های طولانی‌تر خواهند شد. نیروی دریایی آمریکا در حال حاضر ۱۱ ناو هواپیمابر فعال دارد، اما به‌ندرت بیش از ۶ ناو به‌طور هم‌زمان در مأموریت عملیاتی حضور دارند.

قدیمی‌ترین ناو این کلاس، «یواس‌اس نیمیتز»، احتمالاً آخرین مأموریت خود را سپری می‌کند، چرا که قرار است سال آینده از خدمت خارج شده و با ناو «یواس‌اس جان اف. کندی» از کلاس فورد جایگزین شود. با این حال، با توجه به تأخیر‌ها و مشکلات مکرر در کلاس فورد، احتمال به تعویق افتادن این برنامه وجود دارد.

ناو دیگر کلاس نیمیتز، «یواس‌اس جان سی. استنیس»، نیز بخش عمده سال را در بندر خواهد گذراند، چرا که از سال ۲۰۲۱ در حال انجام فرآیند بازسازی و سوخت‌گذاری مجدد است؛ فرآیندی چندساله و پرهزینه که قرار بود تا اوت سال گذشته به پایان برسد، اما با تأخیر ۱۴ ماهه مواجه شده است.