باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد‌مهدی عباسی - با نزدیک شدن به پایان مهلت ۶۰ روزه عملیات نظامی ایالات متحده علیه ایران در ۱۱ اردیبهشت، دولت دونالد ترامپ در آستانه یکی از حساس‌ترین تصمیم‌های دوران ریاست‌جمهوری خود قرار گرفته است. این تاریخ نه‌تنها یک ضرب‌الاجل حقوقی بر اساس «قانون اختیارات جنگی» مصوب سال ۱۹۷۳ محسوب می‌شود، بلکه به یک نقطه عطف سیاسی برای کاخ سفید تبدیل شده است. نقطه‌ای که در آن فشار‌های داخلی، هزینه‌های بین‌المللی و تحولات پیش‌رو در عرصه سیاست خارجی و افکار عمومی به‌طور هم‌زمان بر تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا اثر می‌گذارند.

بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند بدون مجوز رسمی کنگره حداکثر ۶۰ روز نیرو‌های نظامی را در یک درگیری نگه دارد. پس از پایان این دوره، او باید یا مجوز کنگره را دریافت کند، یا عملیات را متوقف کرده و نیرو‌ها را خارج کند. تنها استثنا، یک مهلت اضافی ۳۰ روزه است که صرفاً برای خروج امن نیرو‌ها پیش‌بینی شده و به‌هیچ‌وجه مجوز ادامه جنگ محسوب نمی‌شود. اهمیت این مهلت در آن است که برای نخستین بار پس از آغاز جنگ، ادامه جنگ با ایران به‌طور مستقیم به تصمیم سیاسی کنگره و مسئولیت‌پذیری دولت آمریکا گره می‌خورد.

در طول هفته‌های گذشته پنج بار قطعنامه‌های دموکرات‌ها برای محدود کردن یا پایان دادن به جنگ با ایران در کنگره مطرح شده، اما هر بار جمهوری‌خواهان با استفاده از اکثریت خود مانع تصویب آن شده‌اند. اما پس از پایان ۶۰ روز، این بار رسماً کنگره آمریکا باید اعلام جنگ کند.

در همین حال، هزینه‌های جنگ برای اعتبار جهانی آمریکا نیز به‌طور محسوسی افزایش یافته است. بسیاری از متحدان سنتی واشنگتن در اروپا و آسیا نسبت به ادامه جنگ ابراز نگرانی کرده‌اند و برخی کشور‌ها از فاصله گرفتن از سیاست‌های آمریکا سخن گفته‌اند. در عرصه دیپلماسی نیز نشانه‌هایی از افزایش انزوای سیاسی آمریکا دیده می‌شود؛ روندی که می‌تواند موقعیت این کشور را در رقابت‌های ژئوپلیتیک، به‌ویژه در برابر چین، تضعیف کند.

این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که در اواخر اردیبهشت، ترامپ قرار است سفری مهم به چین داشته باشد. سفری که بدون پایان جنگ با ایران و کسب یک دستاورد، به سختی میتواند انجام شود. علاوه بر این، رویداد‌های بین‌المللی بزرگ در ماه‌های آینده، از جمله مسابقات جام جهانی در آمریکا نیز بر محاسبات سیاسی کاخ سفید اثر می‌گذارند.

از سوی دیگر، فشار افکار عمومی در داخل آمریکا نیز به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. طبق برخی نظرسنجی‌ها، میزان محبوبیت ترامپ به حدود ۳۳ درصد کاهش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده افت محسوس اعتماد عمومی به سیاست‌های دولت است. تجربه تاریخی در آمریکا نشان داده است که کاهش محبوبیت رئیس‌جمهور در زمان جنگ، می‌تواند به‌سرعت به کاهش حمایت سیاسی در کنگره نیز منجر شود. به همین دلیل، تصمیم درباره ادامه یا پایان جنگ اکنون به یک موضوع حیاتی برای آینده سیاسی ترامپ و حزبش در انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، چهار سناریوی اصلی برای آینده جنگ پس از پایان مهلت ۶۰ روزه قابل تصور است که هر کدام پیامد‌های متفاوتی برای ایالات متحده آمریکا خواهند داشت.

سناریو اول: درخواست مجوز رسمی از کنگره برای ادامه جنگ

در این سناریو، رئیس‌جمهور آمریکا تصمیم می‌گیرد به‌طور رسمی از کنگره مجوز ادامه عملیات نظامی در ایران را درخواست کند. این گزینه از نظر حقوقی شفاف‌ترین مسیر محسوب می‌شود و می‌تواند مشروعیت داخلی جنگ با ایران را تقویت کند. اما از نظر سیاسی، این تصمیم می‌تواند پرریسک باشد؛ زیرا نمایندگان کنگره ناچار خواهند شد مسئولیت مستقیم ادامه جنگ پرهزینه با ایران را بپذیرند.

نشانه‌های تردید در میان برخی جمهوری‌خواهان از هم‌اکنون قابل مشاهده است. برخی سناتور‌ها و نمایندگان جمهوری‌خواه اعلام کرده‌اند که ادامه جنگ بدون مجوز رسمی را قابل قبول نمی‌دانند و ممکن است در صورت طرح چنین درخواستی، از آن حمایت نکنند. به طور مثال «جان کورتیس»، سناتور جمهوری‌خواه اعلام کرده که از ادامه عملیات نظامی فراتر از ۶۰ روز بدون مجوز کنگره حمایت نخواهد کرد.

سناریو دوم: پایان دادن به عملیات نظامی در ایران

گزینه دوم، تصمیم به کاهش یا پایان دادن به عملیات نظامی در ایران است. این سناریو می‌تواند نشان‌دهنده تلاش دولت ترامپ برای جلوگیری از افزایش هزینه‌های جنگ و کاهش فشار‌های داخلی و خارجی باشد. از نظر سیاسی نیز این گزینه می‌تواند فرصتی برای دولت ترامپ فراهم کند تا تمرکز خود را بر موضوعات داخلی و اقتصادی قرار دهد. چرا که اوضاع محبوبیت ترامپ در داخل آمریکا به ویژه در حوزه‌هایی، چون اقتصاد، نظام سلامت و مهاجرت روز به روز در حال وخامت است. موضوعی که میتواند به قیمت از دست رفتن اکثریت هر دو مجلس در انتخابات میان دوره‌ای برای جمهوری‌خواهان باشد.

سناریو سوم: استفاده از مهلت ۳۰ روزه برای خروج نیرو‌ها از منطقه

قانون اختیارات جنگی یک گزینه میانه نیز پیش‌بینی کرده است. بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند پس از پایان مهلت ۶۰ روزه، یک‌بار و برای مدت حداکثر ۳۰ روز، زمان بیشتری برای خروج نیرو‌ها درخواست کند. این مهلت تنها برای تسهیل خروج امن نیرو‌ها در نظر گرفته شده و به معنای ادامه عملیات نظامی نیست.

این سناریو می‌تواند به دولت ترامپ اجازه دهد بدون اعلام رسمی پایان جنگ، روند کاهش حضور نظامی را به‌صورت تدریجی مدیریت کند. همچنین، این گزینه زمان لازم برای تنظیم پیام سیاسی مناسب و آماده‌سازی افکار عمومی آمریکا را فراهم می‌کند. چرا که ترامپ به هیچ وجه علاقه ندارد در تاریخ از او به عنوان یک بازنده در جنگ با ایران یاد شود.

سناریو چهارم: نادیده گرفتن پایان مهلت ۶۰ روزه و ادامه جنگ بدون مجوز کنگره

چهارمین سناریو، ادامه جنگ بدون توجه به محدودیت زمانی قانون است. در گذشته نیز مواردی وجود داشته که دولت‌های آمریکا محدودیت‌های قانون اختیارات جنگی را نادیده گرفته و به اختیارات رئیس‌جمهور به‌عنوان فرمانده کل قوا استناد کرده‌اند. اگر دولت ترامپ چنین تصمیمی بگیرد، احتمالاً با واکنش شدید مخالفان در کنگره و رسانه‌ها مواجه خواهد شد.

این اقدام می‌تواند به یک بحران حقوقی و سیاسی جدی در واشنگتن تبدیل شود و حتی زمینه‌ساز طرح موضوع استیضاح ترامپ در آینده باشد. علاوه بر این، ادامه جنگ بدون مجوز کنگره می‌تواند فشار‌های بین‌المللی بر آمریکا را افزایش داده و روند انزوای سیاسی این کشور را تشدید کند.

پایان مهلت ۶۰ روزه جنگ با ایران، صرفاً یک تاریخ در تقویم سیاسی آمریکا نیست؛ بلکه لحظه‌ای تعیین‌کننده در توازن قدرت میان رئیس‌جمهور و کنگره و نیز در جایگاه جهانی ایالات متحده محسوب می‌شود. ترکیب فشار‌های داخلی، از کاهش محبوبیت ترامپ تا اختلاف‌نظر در میان جمهوری‌خواهان، و هزینه‌های نظامی و اقتصادی گسترده جنگ با ایران، این تصمیم را به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های دولت فعلی آمریکا تبدیل کرده است.

در نهایت، هر یک از چهار سناریوی پیش‌رو می‌تواند مسیر متفاوتی برای آینده جنگ و سیاست داخلی آمریکا رقم بزند. اما آنچه مسلم است این است که پس از ۱۱ اردیبهشت، ادامه یا پایان جنگ دیگر صرفاً یک تصمیم نظامی نخواهد بود، بلکه به یک انتخاب استراتژیک تبدیل می‌شود که پیامد‌های آن می‌تواند فراتر از میدان نبرد، بر جایگاه جهانی آمریکا و آینده سیاسی دولت ترامپ اثر بگذارد.

*پژوهشگر مسائل آمریکا