باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - در اقتصاد امروز، محصول خوب الزاماً محصول موفق نیست؛ محصولی موفق است که شناخته شود. کشاورزی ایران سالهاست با همین پارادوکس دستوپنجه نرم میکند: کیفیت بالا، اما بازار بیهویت. برنج چگنی لرستان دقیقاً در همین نقطه ایستاده است؛ محصولی ممتاز که هنوز نامش به اندازه عطرش در کشور نپیچیده است.
چگنی در دل زاگرس قرار دارد؛ جایی که آب سرد کوهستان، خاک غنی و اقلیم معتدل، ترکیبی طبیعی برای تولید برنجی خوشپخت، معطر و سالم فراهم کردهاند. بسیاری از مصرفکنندگان محلی و حتی عمدهفروشان میدانند که برنج ویسیان چگنی کیفیتی رقابتی با بهترین ارقام شمال کشور دارد؛ اما در بازار ملی، این برنج اغلب بدون نام فروخته میشود و گاهی حتی با برند مناطق دیگر به دست مصرفکننده میرسد. این همان جایی است که ارزش واقعی محصول از کشاورز جدا میشود.
برنج ویسیان در مسیر برند ملی
فرماندار شهرستان چگنی از ظرفیتهای طبیعی، کشاورزی و صنعتی این شهرستان بهعنوان مجموعهای کمنظیر در کشور یاد کرد و گفت: تراکم جنگلهای بلوط در این منطقه به بیش از ۹۰ درصد میرسد؛ ویژگیای که نهتنها در استان لرستان بلکه در سطح ملی نیز کمنظیر است و چگنی را به یکی از مهمترین ذخیرهگاههای طبیعی کشور تبدیل کرده است.
سیف با اشاره به قابلیتهای گردشگری منطقه اظهار داشت: سرابهای معروف «ناوهکش» و «رفتخان»، پل تاریخی کشکان و دیگر آثار تاریخی در کنار طبیعت بکر زاگرس، چگنی را به مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل کرده است.
به گفته وی، کشاورزی غنی و تولید محصولاتی همچون برنج و انار، دامپروری فعال، وجود ۲۴ معدن و کارخانههای الکلسازی فعال از دیگر ظرفیتهای اقتصادی این شهرستان به شمار میرود.
فرماندار چگنی از برنامهریزی برای معرفی برنج ویسیان بهعنوان یک برند شناختهشده خبر داد و افزود: کیفیت بالای این محصول باعث جذب سرمایهگذار شده و در همین راستا، سال آینده جشنواره تخصصی برنج برگزار خواهد شد تا این محصول هویت تجاری مشخصی پیدا کند و سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهد.
برندسازی؛ حلقه مفقوده زنجیره ارزش
اقتصاد کشاورزی فقط تولید نیست؛ زنجیرهای از هویت، اعتماد و تداوم خرید است. وقتی محصولی برند ندارد، سه اتفاق میافتد، کشاورز قیمت واقعی محصولش را دریافت نمیکند، واسطهها سود اصلی را میبرند، مصرفکننده امکان تشخیص کیفیت را از دست میدهد.
برنج چگنی اکنون در همین چرخه گرفتار است. محصول ممتاز تولید میشود، اما به نام دیگر مناطق فروخته میشود؛ یعنی ارزش افزوده از جغرافیای تولید خارج میشود. در چنین شرایطی، توسعه کشت نهتنها سودآور نیست بلکه انگیزه کشاورز را نیز کاهش میدهد.
در جهان امروز، محصولات کشاورزی تبدیل به «سفیر فرهنگی» شدهاند. برنج باسماتی برای هند، یاسمین برای تایلند و آربوریو برای ایتالیا فقط یک محصول نیستند؛ هویت منطقهاند.چگنی نیز میتواند همین مسیر را طی کند.
وقتی نام یک منطقه روی محصول میآید گردشگری غذایی شکل میگیرد، اشتغال خدماتی افزایش مییابد، مهاجرت معکوس تقویت میشود، سرمایهگذاری صنعتی توجیهپذیر میشود و به بیان سادهتر، برند کشاورزی موتور توسعه محلی است.
چرا اکنون زمان اقدام است؟
شرایط امروز چگنی را در موقعیتی طلایی قرار داده است مردم بیش از گذشته به کیفیت، سلامت و منشأ تولید اهمیت میدهند.بازار آماده پذیرش برندهای جدید است، اگر اعتمادسازی شود.
امروز یک برند محلی میتواند بدون حضور در بورسهای سنتی، مستقیم به مصرفکننده ملی دسترسی داشته باشد. این یعنی برندسازی دیگر پروژهای پرهزینه و دور از دسترس نیست؛ یک ضرورت فوری است.
اگر برند ساخته نشود چه میشود؟
خطر بزرگتر از نبود برند، «تصاحب هویت» است.در بسیاری از نقاط کشور دیده شده محصول یک منطقه، سالها بعد با نام منطقهای دیگر مشهور شده است. بازار خلأ را تحمل نمیکند؛ اگر تولیدکننده هویت نسازد، بازار برایش هویت میسازد. برندسازی برنج چگنی یک پروژه تبلیغاتی یا جشنوارهای نیست بلکه یک تصمیم راهبردی برای آینده اقتصاد منطقه است.