باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - جایزه ملی روایت پیشرفت با هدف بازخوانی تجربه‌های موفق و ناموفق کشور در مسیر توسعه، از دل یک جریان فکری شکل گرفت که با اتکا بر ظرفیت‌های داخلی و بازتعریف تصویر واقعی از توانمندی مردم ایران تأکید دارد. این رویداد فرهنگی که ریشه در یک سابقه تاریخی طولانی دارد، تلاشی است برای پاسخ به این پرسش اساسی که مسیر پیشرفت در ایران چگونه پیموده شده و راه‌های درست و نادرست آن کدام بوده است.

به گفته زهرا ابوالحسنی، دبیر جایزه ملی روایت پیشرفت، کلیدواژه روایت پیشرفت اگرچه در ظاهر مفهومی جدید به نظر می‌رسد، اما در حقیقت پاسخی به یک مسئله تاریخی چندقرنی است؛ مسئله‌ای که ایران در دوره‌های مختلف با آن مواجه بوده و آن چگونگی دستیابی به پیشرفت و توسعه بوده است. به طور خاص از دهه ۱۳۹۰ جریانی در داخل کشور پررنگ‌تر شد که راه‌حل مسائل اساسی را در اتکا به بیرون از مرز‌ها جست‌و‌جو می‌کرد و این گزاره را القا می‌کرد که بدون تکیه بر ظرفیت‌های خارجی، امکان گره‌گشایی از مشکلات وجود ندارد.

او افزود: در چنین فضایی، ایده روایت پیشرفت با تأکید بر رجوع دوباره به تجربه‌های تاریخی کشور مطرح شد. این رویکرد بر آن بود که با مرور تجربه‌های پیشرفت، چه در دوره پس از انقلاب و چه پیش از آن، مسیر‌های موفقیت و همچنین عوامل ناکامی شناسایی شود. روایت پیشرفت به معنای بازخوانی همین تجربه‌هاست؛ تجربه‌هایی که نشان می‌دهد هر جا پیشرفتی حاصل شده، بر اساس چه عواملی بوده است.

او ادامه داد: یکی از اهداف مهم این جریان، اصلاح تصویری بود که از مردم ایران ارائه می‌شد. در برابر روایتی که مردم را خسته و ناتوان معرفی می‌کرد، روایت پیشرفت تلاش دارد با استناد به تجربه‌های عینی نشان دهد که جامعه ایرانی در بزنگاه‌های مختلف تاریخی با امید، عزم و تلاش توانسته مسیر‌های تازه‌ای را بگشاید. از همین رو، این جریان صرفاً بر مباحث نظری تکیه ندارد، بلکه بر شواهد و دستاورد‌های ملموس استوار است.

به گفته دبیر جایزه، ریشه‌های نگاه وابسته به غرب در مسیر توسعه را می‌توان از دوره قاجار تا امروز دنبال کرد. روایت پیشرفت در برابر این نگاه، تمرکز خود را بر تجربه‌های بومی و ظرفیت‌های داخلی قرار داده و کوشیده است نشان دهد که پیشرفت، محصول شناخت دقیق راه‌ها و پرهیز از بیراهه‌ها است.

ابوالحسنی گفت: در حوزه‌های مختلف علمی، فناوری، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نمونه‌های متعددی از این تجربه‌ها وجود دارد؛ از پیشرفت‌های حوزه نانو و سلول‌های بنیادی گرفته تا دستاورد‌های متنوع در عرصه‌های دیگر. این جریان فرهنگی ابتدا با تمرکز بر تاریخ شفاهی و تولید آثار مکتوب و کتاب آغاز شد، سپس با برگزاری اردو‌ها و بازدید‌های میدانی گسترش یافت و امروز به طیف متنوعی از قالب‌ها رسیده است.

در حال حاضر جایزه ملی روایت پیشرفت در ۱۰ بخش اصلی برگزار می‌شود و آثاری در حوزه‌های خبر و مطبوعات، سینما و تلویزیون، هنر‌های تجسمی و سایر قالب‌های رسانه‌ای و هنری را در بر می‌گیرد؛ رویدادی که می‌کوشد تجربه‌های پیشرفت کشور را مستند و روایت کند و در معرض دید افکار عمومی قرار دهد تا مسیر آینده با شناختی دقیق‌تر از گذشته ترسیم شود.