وقتی قلعههای محکم یهود هم مانع عذاب الهی نشد
نقض پیمان طایفه بنیالنضیر و دلبستن به وعدههای دروغین منافقان، سرانجامی جز شکست ذلتبار، ویرانی خانهها به دست خودشان و اخراج کامل از مدینه نداشت.
باشگاه خبرنگاران جوان - امروز در تقویم رویدادهای تاریخی، سالروز غزوه «بنیالنضیر» است؛ روزی که یکی از مهمترین توطئهها علیه پیامبر اکرم (ص) خنثی شد و ماجرایی رقم خورد که بخش عمده سوره مبارکه «حشر» به آن اختصاص دارد. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، جزئیات دقیقی از این واقعه را بازگو کرده است؛ داستانی که نشان میدهد پایان پیمانشکنی و دلخوشکردن به وعده منافقان، چیزی جز رسوایی و شکست نیست.
توطئه ترور با سنگ آسیاب
ماجرا از یک پیمان صلح شروع شد. طایفه بنیالنضیر در قلعههای محکم بیرون مدینه زندگی میکردند و با مسلمانان پیمان عدم تعرض داشتند. روزی پیامبر (ص) برای گرفتن سهم دیه دو نفر نزد آنها رفتند. اما سران این طایفه از جمله «کعب بن اشرف» بهجای اجرای عهد، نقشه شومی کشیدند؛ آنها قصد داشتند به بهانه پذیرایی، پیامبر (ص) را پای دیواری بنشانند و با انداختن سنگ سنگین آسیاب از بام، ایشان را به شهادت برسانند. اما با پیام الهی که توسط جبرئیل نازل شد، این نقشه برملا گردید و پیامبر بیدرنگ محل را ترک کردند.
وعده پوچ منافقان و لجبازی بنیالنضیر
پیامبر اکرم (ص) به بنیالنضیر مهلت دادند تا مدینه را ترک کنند، زیرا نقض عهد کرده بودند. آنها ابتدا آماده رفتن شدند، اما «عبدالله بن ابی» (سرکرده منافقین مدینه) وارد میدان شد و با وعدههای دروغین گفت: «بمانید و مقاومت کنید، ما با دو هزار شمشیرزن از شما حمایت میکنیم!» همین وعده پوشالی، رئیس قبیله (حُیی بن اخطب) را مغرور کرد تا پیام دهد: «ما بیرون نمیرویم، هر کاری میخواهی بکن!»
فروریختن ابهت با ترس الهی
سپاه اسلام به فرماندهی پیامبر (ص) و با علمداری حضرت علی (ع) قلعهها را محاصره کردند. درست در لحظه حساس، منافقین مدینه طبق عادت همیشگیشان غیب شدند و حتی یک نفر هم به یاری یهودیان نیامد. بر اساس آیات سوره حشر، خداوند ترسی عجیب بر دل محاصرهشدگان انداخت «قذف فی قلوبهم الرعب» ترسی که دیوارهای سنگی قلعهها هم نتوانستند جلویش را بگیرند. پیامبر برای شکستن اراده دشمن، دستور دادند تا نخلستانهای بنیالنضیر قطع و آتش زده شود این اقدام یهودیان را به شدت مضطرب کرد، زیرا آنان به درختان خرما افتخار میکردند؛ اقدامی راهبردی که ضربه نهایی را به روحیه سران این طایفه وارد کرد.
خانههایی که با دست خودشان خراب شد
بنیالنضیر که همه درها را بسته دیدند، تسلیم شدند. پیامبر شرط خروج را گذاشتند: فقط رفتن با جان سالم و بدون اموال. آنها در لحظه خروج از سر حسادت و خشم، خودشان سقفها و در و پنجرههای خانههایشان را خراب کردند تا چیزی سالم به مسلمانان نرسد؛ صحنهای که قرآن با عبارت «یُخرِبُونَ بُیُوتَهُم بِأَیدِیهِم» (خانههای خود را با دست خویش ویران میکنند) توصیف کرده است.
این قبیله در گروههای مختلف به خیبر، شام و فدک تبعید شدند. اموال و نخلستانهای آنها نیز به عنوان «فیء» (غنیمت بدون جنگ) در اختیار پیامبر قرار گرفت و با فداکاری و ایثار انصار که داوطلبانه سهم خود را بخشیدند، تماماً به مهاجران نیازمند رسید تا وضعیت اقتصادی مسلمانان پس از هجرت سامان پیدا کند؛ واقعهای تاریخی که نشان داد هر تکیهگاهی جز اراده خدا، در برابر حقیقت فرو خواهد ریخت.
منبع: فارس
