کشتار مردم در روز ۱۷ شهریور ۱۳‌۵۷ در میدان ژاله، یکی از تلخ‌ترین رویداد‌هایی است که در تاریخ ایران ماندگار شده است.

باشگاه خبرنگاران جوان - کشتار مردم در روز ۱۷ شهریور ۱۳‌۵۷ در میدان ژاله، یکی از تلخ‌ترین رویدادهایی است که در تاریخ ایران ماندگار شده است. فرح پهلوی درباره این روز که به «جمعه سیاه» شهرت دارد، کوشیده است تا روایتی ارائه کند که در آن، پهلوی تبرئه شود؛ اما اسناد و منابع تاریخی یا ختی تصاویر به‌جامانده از این واقعه، خلاف ادعای فرح پهلوی را نشان می‌دهد.

در حالی که روایت‌های سلطنت‌طلبان درباره عملکرد حکومت پهلوی در سرکوب مردم همچنان ادامه دارد، اسناد، خاطرات و تصاویر تاریخی، روایت دیگری از کشتار ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ و نقش نیروهای نظامی پهلوی در «جمعه سیاه» ارائه می‌کنند.

در سال‌های گذشته، جریان رسانه‌ای سلطنت‌طلب همواره کوشیده است تا تاریخ و رویدادهای تاریخی که در دوره پهلوی رخ داده‌اند را تغییر دهند و به‌طور وارونه به افکار عمومی ارائه کنند.یکی از مسائلی که پهلوی‌چی‌ها درباره آن سخن گفته‌اند و سعی کرده‌اند تا روایت مطلوب خودشان را به ایرانیان غالب کنند، موضوع کشتار مردم توسط نیروهای نظامی پهلوی بوده است. یکی از مواردی در تاریخ پهلوی بسیار برجسته شده، کشتار مردم تهران در روز ۱۷ شهریور ۱۳‌۵۷، در میدان ژاله (میدان شهدا امروزی) است. کشتار ۱۷ شهریور به اندازه‌ای تلخ و دردناک بود که همان ابتدا به «جمعه سیاه» معروف شد.

در این‌باره «فرد هالیدی» نویسنده و متخصص روابط بین‌الملل و خاورمیانه در کتاب «ایران: دیکتاتوری و توسعه» می‌نویسد: «در میدان ژاله تهران، بین سربازان و تظاهرکنندگان درگیری به وجود آمد و... نزدیک به سه‌هزار نفر کشته شدند». (فرد هالیدی، ایران دیکتاتوری و توسعه، صفحه ۲۹۲.)اما شبهاتی پیرامون «جمعه سیاه» و به‌طور کلی کشتار مردم توسط حکومت پهلوی مطرح است که بیشتر از سوی خودِ خانواده پهلوی ساخته و پرداخته شده‌اند.اولاً سلطنت‌طلبان برای سفیدشویی محمدرضا پهلوی و ساختن یک چهره دلسوز و مهربان برای وی، ادعا می‌کنند که شاه هرگز خواستار کشتار مردم نبوده و نمی‌خواسته دستش به خون آلوده شود؛ حتی فرح پهلوی برخی دیگر از افراد گفته‌اند که «شاه می‌گفت نمی‌خواهم تخت سلطنتم را روی خون مردم بنا کنم».

این در حالی است که برخی اسناد و منابع تاریخی، تصویری کاملاً متفاوت با ادعای سلطنت‌طلبان پیش روی ما می‌گذارند. به‌طور مثال «اسدالله علم» وزیر دربار پهلوی، در خاطراتش می‌نویسد: «عرض کردم: اگر واقعاً دست کسی به خون آلوده نباشد چرا باید کشته شود؟ برای صِرف همکاری با محرّکین، مجازاتِ اعدام زیادی است.شاهنشاه فرمودند: ولی در قانون محاکمات نظامی، این‌ها هم متهم در آشوب و بَلوا هستند و باید اعدام شوند! عرض کردم: درست است ولی وجداناً صحیح نیست؛ چه بسا راه بیایند و بعدها اصلاح شوند. فرمودند:مثل این است که تو هم پفیوز شده‌ای». (یادداشت‌های علم، جلد ۲، صفحه ۲‌۸۸، ۶ خرداد ۱۳‌۵۱.)

اما از سوی دیگر درباره کشتار میدان ژاله، چند ادعای عجیب و غریب هم مطرح شده است. فرح پهلوی در کتاب خاطراتش تحت عنوان «کهن‌دیارا» ادعا می‌کند: «این جمعه ۱۷ شهریور و به قول انقلابیون، این جمعه سیاه روز شومی در تاریخ میهنِ ما باقی ماند.ارتش که در میدان ژاله در انتظار تظاهرکنندگان بود، دستورهای دقیقی از تیمسار اویسی دریافت کرده بود... تیراندازان فلسطینی که با لباس مبدّل در میان مردم و یا برفراز بام‌ها در کمین بودند». (کهن‌دیارا، فرح پهلوی، صفحه ۲۷۵.)

درباره این ادعاها «علیرضا زادبر» پژوهشگر تاریخ و استاد دانشگاه، می‌گوید: «فرح می‌گوید که ۱۷ شهریور ۵۷ در میدان ژاله کشتار صورت گرفته بود، ولی این کشتار را چه کسانی انجام دادند؟ فلسطینی‌ها! می‌گوید یک گروهی را از فلسطین آورده بودند، مردم را می‌کشتند به نام ارتش.یعنی هشتگ «کارِ خودشونه». ۱۷ شهریور ،۵۷ وقتی مردم را در میدان ژاله به رگبار بستند، فرح در آن مستند می‌گوید که کار ارتش نبود! یک عده فلسطینی بالای ساختمان‌ها ایستاده بودند، آن‌ها به مردم تیر می‌زدند. این اسمش تاریخ‌سازی است».

زادبر در ادامه عنوان می‌کند: «فرح پهلوی می‌پذیرد که در شهریور ۵۷ کشتار دسته‌جمعی انجام شد ـ یعنی مردم را در یک جایی گرفتار کردند و به رگبار بستند ـ فرح می‌گوید که بله مردم کشته شدند، خون‌ریزی اتفاق افتاد؛ ولی ما نکشتیم! فلسطینی‌ها کشتند. این اسمش مطالعه تاریخ نیست، اسمش ساختن تاریخ است».

جالب توجه است تصاویری که از آن روز باقی مانده‌اند نیز به وضوح نشان می‌دهند که مأموران حکومت پهلوی بودند مردم را به رگبار بستند و چند هزار نفر را کشتند.

منبع: فارس

اخبار پیشنهادی
تبادل نظر
آدرس ایمیل خود را با فرمت مناسب وارد نمایید.
captcha
آخرین اخبار