باید و نبایدهای سیاست آمریکا در قبال افغانستان؛

بایدن در مورد افغانستان چه نقشه ای در سر دارد؟

تنها چند هفته بعد از آغاز رسمی دوران ریاست جمهوری بایدن در کاخ سفید، بسیاری منتظر اجرای سیاست های جدید آمریکا در قبال افغانستان هستند.

به گزارش گروه بین  الملل باشگاه خبرنگاران جوان، حدوداً یک سال قبل از به پایان رسیدن دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا طی مذاکراتی با سران طالبان عنوان کرد آمریکا نیروهایش را ظرف ۱۶ ماه از افغانستان خارج می­‌کند و در قبال آن طالبان هم باید متعهد شود ارتباط خود با القاعده را قطع کرده، سطح خشونت­ها را کاهش داده و برای رسیدن به توافقی پایدار با دولت افغانستان بر سر میز مذاکره حاضر شود. ولی به گفته مقامات آمریکایی تنها چند ماه پس از این مذاکرات طالبان نشان دادند پایبند بر توافقات صلح نیستند؛ به ویژه زمانی که با توجه به شواهد موجود، آن‌ها ارتباط خود با القاعده را بیشتر کردند، اما با این حال، آمریکا در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ تعداد نیرو‌های نظامی مستقر خود در خاک افغانستان را از ۱۴ هزار نیرو به حدود ۲۵۰۰ نیروی نظامی تقلیل داد.

حالا چند هفته­‌ای می‌شود که دولت بایدن بر سر کار آمده و از همان روز‌های اول مشخص شد که قرار است برخی تصمیمات اتخاذی در زمان دونالد ترامپ را لغو کرده و در مورد برخی دیگر با ملاحظاتی آن‌ها را بازنگری کند. سوال اصلی در مورد سیاست­های آمریکا در زمان بایدن این است که آیا چهل و ششمین رییس جمهور آمریکا نیز بر همان طبل سال­های پیش در مورد افغانستان خواهد کوبید یا اینکه رویه جدیدی را در پیش خواهد گرفت؟ تصمیمات آمریکا در افغانستان علاوه بر اینکه در داخل برای آمریکایی­ها اهمیت دارد و براساس نظرسنجی­ها بیش از ۶۰ درصد از مردم مخالف حضور نظامی آمریکا در افغانستان هستند، برای متحدان منطقه‌­ای آن­ها هم مهم است. در حال حاضر، متحدان آمریکا از جمله فرانسه، انگلیس و آلمان حدود ۸ هزار نیروی مستقر در خاک افغانستان دارند و سیاست آمریکا در مورد خروج و یا ماندن نیرو‌های نظامی در این کشور می­‌تواند در تصمیمات آینده کشور‌های اروپایی هم حائز اهمیت باشد. 

بایدن برای ترک کامل خاک افغانستان تردید دارد

حالا جو بایدن چهارمین رییس جمهور آمریکاست که در زمان ریاست جمهوری خود با چالش جدی حضور در خاک افغانستان مواجه است، ولی با توجه به شرایط انتخاباتی بایدن و نیز مشکلات عدیده داخلی و بین المللی برای آمریکا در این دوران به نظر می‌رسد رییس جمهور فعلی آمریکا این بار با چالشی جدی در مورد افغانستان و حضور نیرو‌های آمریکایی در این کشور مواجه است.

پنتاگون هم به دلیل اینکه فعلاً از عملکرد فرمانده نظامی منتخب در دولت بایدن مطمئن نیست سه سناریو را حاضر کرده؛ اینکه فعلاً در خاک افغانستان بماند، افغانستان را به کلی ترک کند و یا اینکه نیرو‌های نظامی خود را آرام آرام از منطقه خارج کند. این گزینه‌ها در کاخ سفید در حال بررسی هستند. آخرین فرصت بایدن طبق توافقنامه صلح اول می ۲۰۲۱ یعنی نزدیک به بیستمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر به برج‌های دوقلو و لشکرکشی آمریکا به بهانه ریشه کنی القاعده به افغانستان است. طی این دو دهه استراتژی آمریکا در افغانستان بار‌ها تغییر کرده؛ یک بار به بهانه ریشه کنی تروریسم، یک بار برای گسترش دموکراسی و بار دیگر برای ارتقای فرهنگی در افغانستان طرح‌های خود را پیاده کرده اند. بایدن بار‌ها در زمان نخست وزیری خود در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما موضوع حضور حداقلی در افغانستان را مطرح کرده بود؛ چیزی که حالا به چالش سیاسی خودش در ریاست جمهوری تبدیل شده و خیلی‌ها منتظرند ببینند حالا آمریکا چه تصمیمی در مورد حضور نظامیان خود در خاورمیانه اتخاذ می‌کند.

مسئله‌ای که در حال حاضر تردید را برای جو بایدن بیشتر می‌کند مذاکراتی است که در قالب توافقنامه صلح در زمان دونالد ترامپ با سران طالبان انجام شده است. در حال حاضر، معلوم نیست خروج آمریکا به طور کامل از افغانستان می‌تواند به روند صلح و مذاکره بین طالبان و سران دولتی افغانستان منجر شود یا خیر. از این رو گزینه محتمل برای رییس جمهور آمریکا تمدید شش ماهه فرصت خروج نیرو‌های نظامی آمریکا از افغانستان است موضوعی که معلوم نیست مشاوران ارشد و پنتاگون از یک سو و سران و رهبران طالبان از سوی دیگر با آن موافقت کنند.

از زمان پیمان آسیای جنوب شرقی تا پیمان سنتو، از حمله شوروی سابق به افغانستان و ظهور طالبان و نیز حملات ۱۱ سپتامبر تا مذاکرات صلح سال گذشته سران طالبان با دونالد ترامپ و نیز ارتباط مجدد طالبان افغانستان با پاکستان، موضوع بودن یا نبودن آمریکا در خاک این کشور فراز و نشیب‌های زیادی را طی کرده، اما چالش‌ها همچنان بر سر جای خود باقی است و فعلاً راه حلی برای آن‌ها پیدا نشده است. پاکستان انتظار دارد آمریکا نفوذ هند در افغانستان را کاهش دهد و سران افغان را راضی کند تا با دولت پاکستان بر سر موضوعات منطقه‌ای کنار بیاید. موضوعی که البته چالش آمریکا در زمان فعلی در افغانستان را افزایش می‌دهد و بر پیچیدگی موضوع می‌افزاید.

برخی مطالعات استراتژیک از سوی کنگره نشان می­‌دهد شاید در زمان فعلی بهتر باشد آمریکا در مورد خروج نیرو‌های نظامی خود از خاک افغانستان کمی تامل کند. چرا که تخلیه نیرو‌های نظامی از این کشور در شرایط فعلی که طالبان از ابزار‌های خود برای نزدیک شدن به دولت افغانستان و مذاکره با آن‌ها استفاده می­‌کند می­تواند به جنگی داخلی میان مخالفان و موافقان حضور طالبان در سیاست افغانستان تبدیل شود.

مخالفان خروج نیرو‌های آمریکایی از افغانستان معتقدند اگر بایدن در تصمیم­‌گیری­‌های خود در مورد این کشور عجله کند و قصد اجرای نمایشی سیاسی در این کشور را داشته باشد شاید شکستی استراتژیک پس از ۲۰ سال حضور در خاک افغانستان در انتظار آمریکا باشد؛ زیرا بدون شک پس از خروج آمریکایی‌­ها، نیرو‌های طالبان احساس قدرت بیشتری خواهند کرد و در عرصه سیاسی به تاخت و تاز با دولت این کشور می­‌پردازند.

جنگ راه حل مشکلات افغانستان نیست

بسیاری هم معتقدند قطعاً در شرایط فعلی جنگ رویه مناسبی برای حل مشکلات سیاسی در افغانستان نیست؛ در عوض آمریکا به دنبال این است که طالبان را بر سر تعهدات خود بازگرداند؛ اینکه ارتباط خود با گروه‌­های تروریستی از جمله القاعده را کاهش دهد و نیز در مناسبات خود در سطح اجتماعی و سیاسی با مردم افغانستان تجدیدنظر نماید. تمامی این پیش­فرض‌­ها در مورد سیاست­های بایدن در افغانستان در حالی است که حضور دو دهه گذشته آمریکا در خاک افغانستان به بهانه حذف گروه­‌های افراطی و تروریستی از جمله القاعده  و بازگرداندن صلح به این کشور بوده؛ اهدافی که تا به امروز و پس از گذراندن ۳ دوره کامل ریاست جمهوری در آمریکا هنوز محقق نشده است.

حال با توجه به اینکه بایدن در هفته­‌های نخست حضور خود در کاخ سفید و حتی پیش از آن در سخنرانی‌­های انتخاباتی اعلام کرد تا اردیبهشت سال آینده نیرو‌های نظامیش قصد ترک خاک افغانستان را ندارند، همین موضوع موجب شد تا نیرو‌های طالبان کمی زودتر به تعطیلات زمستانی خود پایان دهند و برای تمرینات نظامی دوباره راهی خطوط مقدم شوند. به گفته برخی رهبران طالبان چندین موضوع از جمله "بن بست" در مذاکرات صلح با دولت افغانستان و نیز تردید در مورد آینده سیاسی این کشور با توجه به تغییرات سیاسی در کاخ سفید و تردید در مورد اهداف بایدن در این کشور همگی موجب شده رهبران طالبان به حالت آماده باش در بیایند.

از طرفی پایبندی به توافق صلح یعنی همان چیزی که کنگره آمریکا به عنوان برگه برنده خود در مذاکرات با طالبان بر آن پافشاری دارد چیزی نیست که تنها به دست رهبران طالبان اجرایی باشد. طالبان در افغانستان به پشتوانه آی اس آی پاکستان به فعالیت‌­های خود ادامه می­‌دهند. مصالحه با طالبان در افغانستان شروطی از سوی پاکستان به همراه دارد که تا زمان برآورده نشدن آن  نمی­توان چندان به صلح خوش­بین بود. به گفته برخی کارشناسان، پاکستان تا زمانی که به خواسته­‌های خود از جمله توافق با دولت افغانستان برای کاهش نفوذ هند در این کشور و نیز توافق با دولتی دست­‌نشانده در افغانستان برای هماهنگی با اسلام آباد دست نیابد نمی­‌توان بر پایبندی طالبان به مفاد توافقنامه صلح امیدوار بود. از این رو تا زمانی که پاکستان به اهداف مدنظر خود در افغانستان نزدیک نشود و نتواند به بازار‌های تجاری در آسیای مرکزی دست­ پیدا کند نمی­‌توان به صلح طالبان در کابل امیدوار بود. حقیقتی که شاید آمریکایی­‌ها هم به آن پی برده‌­اند و می‌­دانند که بازی طالبان به این زودی­ها تمام‌شدنی نیست.

ترس از تکرار خاطرات شکست های سیاسی آمریکا؛ دلیل اصلی تعلل در خروج از خاک افغانستان

جو بایدن در زمان خروج نیرو‌های نظامی آمریکا از سایگون در ویتنام جنوبی نماینده مجلس سنا بود و تصویر پرواز بالگردهای نظامی آمریکا در حال خروج نیرو‌های نظامی از خاک ویتنام را به خوبی در ذهن دارد. حالا به نظر می‌رسد از تکرار خاطرات شکست استراتژیک در ویتنام جنوبی در خاک افغانستان هراس دارد. حال چهل و ششمین رییس جمهور آمریکا تردید دارد که آیا خروج نیروهایش از جایی که برای ریشه کنی تروریسم به آنجا آماده بود تصویر پیروزمندانه از وی از اذهان باقی خواهد گذاشت یا اینکه خاطرات اشتباهات سیاسی را به یاد خواهد آورد.

اما آنچه در این خصوص حائز اهمیت است خواسته مردم افغانستان مبنی بر خروج هر چه سریعتر نیرو‌های آمریکایی از خاک این کشور و حمایت همه جانبه کشور‌های منطقه از جمله چین، پاکستان و ایران از روند صلح در افغانستان است. اتفاقی که البته به نظر می­‌رسد آمریکا از ترس از دست دادن زمین بازی خود در افغانستان پس از حدود ۲۰ سال حضور در خاک این کشور به این راحتی­‌ها حاضر به زیر بار رفتن آن نیست. همچنین تصمیم­‌گیری در مورد سیاست­‌های خارجی در آمریکا موضوعی نیست که به تنهایی بر عهده رییس جمهور این کشور باشد، تمامی نهاد‌های مهم از جمله کنگره در این سیاست­‌ها نقش دارند و باید اعمال­‌نظر کنند از این رو بعید به نظر می­‌رسد بتوان در مورد تغییر سیاست‌­های آمریکا در افغانستان به این زودی­‌ها خوش­بین بود.

انتهای پیام/

بانک پارسیان
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
مطالب پیشنهادی وب
اخبار پیشنهادی
تبادل نظر
نام:
ایمیل:
آدرس ایمیل خود را با فرمت مناسب وارد نمایید.
* نظر:
بانک پارسیان
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
بانک پارسیان
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
آخرین اخبار
بانک پارسیان
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
بانک پارسیان
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر