باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - منطقه ازنا طی سال‌های گذشته همواره با نوسان منابع آب، کاهش سفره‌های زیرزمینی و وابستگی شدید به بارش‌های فصلی مواجه بوده است؛ شرایطی که کشاورزی سنتی منطقه را به فعالیتی پرریسک تبدیل کرده بود. سد کمندان قرار است این چرخه نااطمینانی را بشکند. 

اهمیت این سد بیش از آنکه در حجم مخزن آن باشد، در کارکرد اقتصادی و اجتماعی آن نهفته است. 

ازنا یکی از قطب‌های مستعد کشاورزی استان است، اما بدون آب پایدار، زمین‌های حاصلخیز آن عملاً به ظرفیت بلااستفاده تبدیل می‌شدند. با بهره‌برداری کامل سد، الگوی کشت می‌تواند از حالت کم‌بازده و باران‌محور به سمت کشاورزی برنامه‌ریزی‌شده و اقتصادی حرکت کند؛ تحولی که مستقیماً بر درآمد خانوار‌های روستایی اثر می‌گذارد و از مهاجرت روستاییان جلوگیری می‌کند. 

سد کمندان در مسیر آبگیری کامل 

جاهد فرماندار ازنا با تأکید بر ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری تصریح کرد: این شهرستان یکی از مناطق پرپتانسیل استان برای جذب سرمایه‌گذار به شمار می‌رود و بستر‌های لازم برای حضور بخش خصوصی فراهم شده است. 

جاهد درباره پروژه‌های عمرانی سال جاری نیز گفت: امسال بیشترین تعداد طرح‌های پیشران در ازنا عملیاتی شده است. سد کمندان، جاده ازنا ـ شازند، کارخانه سیمان، کارخانه کاغذ و سنگ از مهم‌ترین این پروژه‌ها هستند که طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده با حضور رئیس‌جمهور افتتاح خواهند شد. 

وی با اشاره به آخرین وضعیت سد کمندان افزود: اراضی حوضچه این سد پیش‌تر تملک نشده بود، اما با اختصاص ۹۰ میلیارد تومان اعتبار، مشکلات رفع شد و امسال آبگیری کامل آن انجام خواهد شد. فرماندار ازنا همچنین تأکید کرد: در راستای اجرای طرح، یک روستا در اطراف سد با برنامه‌ریزی و تمهیدات لازم جابه‌جا خواهد شد. 

جاهد در پایان درباره کارخانه کاغذ و سنگ گفت: این پروژه تاکنون ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و تنها نصب تجهیزات و دستگاه‌ها باقی مانده است که با تکمیل آن، زمینه اشتغال و رونق تولید در منطقه افزایش خواهد یافت. 

احیای سفره‌های زیر زمینی آب با آبگیری سد کمندان 

تأثیر سد بر منابع زیرزمینی است. سال‌ها برداشت بی‌رویه از چاه‌ها باعث افت سطح آب و تهدید فرونشست زمین در دشت‌های منطقه شده است. ورود آب سطحی مدیریت‌شده، امکان احیای تدریجی سفره‌های زیرزمینی را فراهم می‌کند و از تشدید بحران آب در آینده جلوگیری خواهد کرد؛ بنابراین سد کمندان فقط برای امروز نیست؛ پروژه‌ای پیشگیرانه برای دهه‌های آینده است. 

البته اجرای چنین طرح‌هایی بدون هزینه اجتماعی نیست. جابه‌جایی روستای واقع در محدوده مخزن، حساس‌ترین بخش ماجراست. تجربه پروژه‌های مشابه نشان داده اگر جابه‌جایی صرفاً عمرانی دیده شود، نارضایتی ایجاد می‌کند؛ اما اگر با نگاه توسعه‌ای، تأمین معیشت، زیرساخت، هویت اجتماعی و کیفیت زندگی همراه باشد، می‌تواند به فرصتی برای بهبود شرایط ساکنان تبدیل شود. موفقیت سد کمندان تا حد زیادی به نحوه اجرای همین بخش وابسته است. 

در مجموع، سد کمندان را باید پروژه‌ای راهبردی برای شرق لرستان دانست؛ طرحی که می‌تواند ازنا را از اقتصاد متکی به بارش به اقتصاد متکی به برنامه‌ریزی منتقل کند. اگر مدیریت بهره‌برداری، الگوی کشت و مشارکت کشاورزان به‌درستی انجام شود، این سد نه‌تنها یک مخزن آب، بلکه موتور محرک توسعه پایدار منطقه خواهد بود. 

ازنا و ظرفیت‌های حمل‌ونقل، گردشگری و طرح‌های پیشران 

فرماندار شهرستان ازنا با اشاره به موقعیت جغرافیایی این شهرستان گفت: ازنا در چهارراه ارتباطی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب کشور قرار گرفته و همین موقعیت، مزیت مهمی برای توسعه اقتصادی آن به شمار می‌رود. وی افزود: وجود خط راه‌آهن در این شهرستان، ظرفیت بسیار بالایی برای حمل‌ونقل کالا و توسعه صادرات ایجاد کرده است. 

جاهد در ادامه به زیرساخت‌های اقتصادی منطقه اشاره کرد و اظهار داشت: منطقه ویژه اقتصادی ازنا با هدف تقویت صادرات فعال است و کارگاه‌های متنوع تولیدی در آن فعالیت می‌کنند. به گفته وی، صادرات فرآورده‌ها و زیرمجموعه‌های نفتی از جمله ظرفیت‌های مهم این منطقه محسوب می‌شود. 

وی همچنین از توانمندی‌های گردشگری شهرستان سخن گفت و بیان کرد: اشترانکوه ازنا از پتانسیل بالای گردشگری در سطح ملی و حتی جهانی برخوردار است و ۱۷ روستای این شهرستان نیز در کانون گردشگری قرار دارند که می‌توانند نقش مهمی در توسعه اقتصاد محلی ایفا کنند.