بازار سکه در ایران همیشه یکی از حساسترین بازارها نسبت به تحولات اقتصادی، سیاسی و ارزی بوده است. با نزدیک شدن به سال ۱۴۰۵، بسیاری از سرمایهگذاران و حتی خانوارهای عادی این سوال را مطرح میکنند که آیا سکه همچنان میتواند نقش پناهگاه امن سرمایه را ایفا کند یا باید منتظر نوسانات فرسایشی و حتی شوکهای قیمتی بود؟
بررسی دادههای جهانی طلا، وضعیت دلار در اقتصاد ایران و رفتار تاریخی بازار نشان میدهد که سال ۱۴۰۵ میتواند یکی از سالهای تعیینکننده برای بازار سکه باشد؛ سالی که احتمالاً با رشد همراه است، اما نه بهصورت یکنواخت و بدون اصلاح.
برخلاف سالهای قبل که رشد قیمت سکه بیشتر ناگهانی و هیجانی بود، اکنون بازار وارد مرحلهای شده که انتظارات تورمی تثبیتشده و افزایش هزینههای ساختاری اقتصاد نقش پررنگتری دارند. این موضوع باعث میشود پیشبینیها بهجای تمرکز بر «آیا قیمت بالا میرود؟» روی «چقدر، با چه شدتی و در چه مسیری؟» متمرکز شوند.
از سوی دیگر، رشد خرید طلا توسط بانکهای مرکزی جهان و نگرانی از رکود اقتصاد جهانی، جایگاه طلا را بهعنوان دارایی امن تقویت کرده و این عامل مستقیماً بر ارزش ذاتی سکه در ایران اثر میگذارد.
بر اساس برآورد مؤسسات معتبر مالی بینالمللی، میانگین قیمت اونس طلا در سال ۲۰۲۶ احتمالاً در سطوح بالاتری نسبت به سالهای قبل تثبیت میشود. حتی سناریوهای محافظهکارانه نیز افت پایدار اونس به زیر محدوده ۴۸۰۰ دلار را بعید میدانند.
اگرچه ممکن است در مقاطع زمانی اصلاحهای کوتاهمدت تا محدودههای پایینتر رخ دهد، اما کف انتظارات بازار جهانی طلا بهطور معناداری افزایش یافته و همین موضوع محاسبات مربوط به قیمت سکه در ایران را تغییر داده است.
در بازار داخلی، قیمت سکه تنها تابع قیمت جهانی طلا نیست. نرخ دلار نقشی کلیدی و گاه تعیینکنندهتر ایفا میکند. ورود دلار به کانالهای بالاتر از ۱۶۰ هزار تومان (در سناریوهای تحلیلی) باعث میشود دلار از یک عامل نوسانی به محرک اصلی روند تبدیل شود.
در چنین شرایطی:

برای تحلیل دقیقتر، قیمت انواع سکه را میتوان در قالب سه سناریوی اصلی بررسی کرد: نزولی، واقعبینانه و صعودی. این سناریوها بر اساس ترکیب قیمت اونس، نرخ دلار و سطح تقاضای بازار طراحی شدهاند.
سکه امامی بهعنوان شاخصترین نوع سکه، بیشترین واکنش را به نوسانات بازار نشان میدهد.
حباب کمتر این سکه باعث شده رفتار آرامتری نسبت به قیمت سکه امامی داشته باشد. به همین دلیل برخی سرمایهگذاران محافظهکار آن را ترجیح میدهند.
در صورت ثبات نسبی بازار، سکه بهار آزادی میتواند در مسیر رشد تدریجی تا محدودههای بالای ۲۱۰ میلیون تومان حرکت کند. رشد شدیدتر معمولاً نیازمند افزایش تقاضای سرمایهای و جهش همزمان دلار و طلاست.
قیمت نیمسکه بیشتر از آنکه تابع تحلیلهای کلان باشد، تحت تأثیر رفتار سرمایهگذاران خرد و هیجانات بازار قرار دارد. تجربه سالهای گذشته نشان داده که در دورههای افزایش انتظارات تورمی، نیمسکه رشدهای تندتری نسبت به ارزش ذاتی خود ثبت میکند.
در سال ۱۴۰۵، سناریوی غالب برای نیمسکه حرکت به سمت کانالهای بالاتر از ۱۱۰ میلیون تومان است؛ هرچند افت مقطعی در صورت کاهش تقاضا محتمل خواهد بود.
ربعسکه همواره یکی از پرریسکترین ابزارهای سرمایهگذاری در بازار طلا بوده است. فاصله زیاد قیمت آن با ارزش ذاتی، باعث میشود کوچکترین تغییر در جو بازار، نوسانات بزرگی ایجاد کند.
در سناریوی صعودی، ربعسکه میتواند رشدهای قابلتوجهی را تجربه کند، اما در صورت تخلیه حباب، افت آن نیز سریع و شدید خواهد بود. به همین دلیل این سکه بیشتر مناسب معاملهگران ریسکپذیر است.
سکههای گرمی و پارسیان به دلیل قیمت پایینتر، گزینه محبوب افرادی هستند که قصد ورود با سرمایه محدود را دارند. قیمت این سکهها بیش از هر چیز به قیمت طلای ۱۸ عیار وابسته است و حباب کمتری نسبت به ربعسکه دارند.
در صورت رشد تدریجی طلا، انتظار میرود این سکهها نیز افزایش آرام اما پیوستهای را تجربه کنند؛ بدون نوسانات شدید.

قیمت سکه ترکیبی از ارزش طلای موجود و حباب ناشی از عرضه و تقاضاست. هرچه نااطمینانی اقتصادی بیشتر شود، سهم حباب در قیمت افزایش مییابد. این موضوع در سالهای اخیر بهوضوح دیده شده است.
بررسی نمودارهای بلندمدت سکه نشان میدهد که بازار پس از هر دوره رشد شدید، وارد فاز اصلاح زمانی میشود نه الزاماً اصلاح قیمتی. این یعنی قیمتها ممکن است برای مدتی ثابت بمانند اما افت قابلتوجهی نکنند.
تورم انتظاری همچنان یکی از مهمترین محرکهای تقاضای سکه است. تا زمانی که چشمانداز کاهش پایدار تورم وجود نداشته باشد، سکه جایگاه خود را بهعنوان ابزار حفظ ارزش حفظ خواهد کرد.
برخلاف شوکهای ناگهانی سالهای قبل، احتمال شوک شدید قیمتی در سال ۱۴۰۵ کمتر است. آنچه محتملتر به نظر میرسد، رشد پلکانی همراه با نوسانات مقطعی است. البته در صورت بروز رویدادهای غیرمنتظره سیاسی یا ارزی، نمیتوان جهشهای کوتاهمدت را کاملاً منتفی دانست.
برآیند تحلیلها نشان میدهد که بازار سکه در سال ۱۴۰۵ همچنان مسیر صعودی دارد، اما این رشد بیشتر ساختاری و تدریجی خواهد بود تا هیجانی و انفجاری. برای سرمایهگذاران، شناخت نوع سکه، میزان ریسکپذیری و افق زمانی سرمایهگذاری اهمیت بیشتری از پیش پیدا میکند.
در چنین فضایی، تصمیمگیری آگاهانه و پرهیز از رفتارهای هیجانی میتواند تفاوت میان سود منطقی و زیان سنگین را رقم بزند.