همهچیز سر جای خودش بود، جز استارتاپها!
پانزدهمین دوره اینوتکس از امروز در پارک فناوری پردیس آغاز شد.
باشگاه خبرنگاران جوان - رویدادی که در سالهای اخیر فراتر از یک نمایشگاه برای معرفی چند محصول فناورانه عمل کرده و خودش به یکی از مهمترین قرارهای سالانه زیستبوم فناوری ایران تبدیل شده است؛ جایی که شرکتهای دانشبنیان، سرمایهگذاران، شتابدهندهها، دانشگاهها و استارتاپها چند روز کنار هم جمع میشوند تا همدیگر را ببینند، ایدهای را عرضه کنند، سرمایهای پیدا کنند یا دستکم چند کارت و شماره تلفن با خودشان به خانه ببرند. نمایشگاه تا ۱۴ شهریور ادامه دارد و قرار است چند روز دیگر، همین راهروها محل رفتوآمد آدمهایی باشد که هر کدام بخشی از آینده فناوری کشور را با خودشان حمل میکنند.
در بدو ورود، اما اینوتکس همان اینوتکسی است که از قبل میشناختم. رنگ زرد و آبی، مثل امضای نمایشگاه، روی بنرها نشسته است. غرفههایی که با سازههای رنگی و لگوهای در کنار هم چیدهشده، مرز خودشان را از غرفه بغلی جدا کردهاند. آدمها در رفتوآمدند؛ یکی کارت خبرنگاری به گردن دارد، یکی کاتالوگ زیر بغل گرفته، دیگری از کنار یک محصول رباتیک رد میشود و چند قدم آنطرفتر صدای گفتوگوی یک تیم با بازدیدکنندهای بلند شده است.
همهچیز انگار سر جای خودش است. کافه سرمایه مشخص است؛ محل نشستن خبرنگارها هم همینطور. از شلوغی راهروها که کمی فاصله بگیرند استیجها سر جای خودشان هستند و برنامههای رسمی و نشستهای تخصصی تکلیف خودشان را از قبل روشن کردهاند. سالن شرکتهای بزرگ هم پیداکردنش کار سختی نیست. کافی است نقشه نمایشگاه را یک نگاه بیندازید تا بفهمید برای رسیدن به هرکدام از این بخشها باید از کدام مسیر بروید. اما یک جای نقشه خالی است. استارتاپها کجا هستند؟
راه میروم. از یک راهرو به راهروی دیگر. برمیگردم. دوباره جلو میروم. سالنها، شرکتها و برنامهها هرکدام نشانی خودشان را دارند، اما از آن غرفههای کوچک و رنگارنگی که معمولاً انتظار دارید پشت آنها یک تیم جوان ایستاده باشد و با هیجان درباره ایدهای حرف بزند که شاید چند سال بعد تبدیل به یک کسبوکار بزرگ شود، خبری نیست.
کاهش ۴۰ درصدی غرفهها؛ اهالی فناوری نیامدند؟
درست همینجا یک نکته دیگر هم خودش را نشان میدهد؛ اینوتکس امسال از نظر تعداد غرفهها کوچکتر شده است این از میزان خستگی پاهایم متوجه شدم. اپلیکیشن پیادهروی روی موبایل هم همین را تأیید کرد، اما چون میخواستم مستند برایتان گزارش بنویسم به اخبار پارسال یعنی اینوتکس ۲۰۲۵ سری زدم. سال گذشته بیش از ۴۵۰ غرفه در نمایشگاه حضور داشتند، اما امسال تعداد غرفهها به ۲۷۰ رسیده است؛ یعنی حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. از میان ۲۷۰ مجموعه حاضر، ۱۸۱ تیم استارتاپی، ۵۰ شرکت فناور و دانشبنیان، ۱۵ سرمایهگذار و مجموعه VC، ۱۲ مجموعه زیستبوم سازمانی، ۷ شتابدهنده و مرکز نوآوری، ۴ دانشگاه معتبر کشور و یک نهاد توانمندساز حضور دارند از جستوجوی همین چند خبر متوجه شدم که پس استارتاپها هستند. اما غرفه ندارند؛ یا دستکم آن تصویری که ما از غرفه استارتاپی در ذهن داریم، ندارند.
دوباره به همان راهروها برگشتم؛ همان مسیرهایی که چند دقیقه قبل بیهدف در آنها بالا و پایین رفته بودم. این بار کمی دقیقتر نگاه کردم از بنرهای بزرگ و سازههای چندمتری خبری نیست. چند استارتاپ کنار هم نشستهاند، با بنرهایی در اندازه تقریباً A۲؛ کوچک، آن چیزی که دنبالش میگشتم، در تمام این مدت درست جلوی چشمم بوده است. یکی از همین میزها مرا به «میلاد گشتیل» میرساند؛ امسال سومین سال حضورش در اینوتکس را تجربه میکند. از شیراز به تهران آمده تا ایدهاش را در نمایشگاه عرضه کند. از اون میپرسم پارسال غرفه داشتید نه؟ همین سؤال کافی است تا لوگوی دستم را که میبیند سر درددلش باز شود از محل اسکان دورش میگوید و هزینههای آمد و رفتش را قطار میکند. بعد یکهو چیزی یادش میآید که داغ دلش تازه میشود. میگوید امسال حتی دفترچه تبلیغاتی هم نداریم! حالا خوب است چند تا کارت ویزیت با خودم آوردهام.
اما چیزی که بیشتر از هزینه ذهنش را درگیر کرده، تعداد آدمهایی است که به سراغ استارتاپها میآیند. میگوید سال گذشته، از همان روز اول، مراجعهکنندهها بیشتر بودند. آدمهایی میآمدند، درباره محصول سؤال میکردند و فعالانه دنبال شناختن تیمها بودند. به روایت او، امسال در روز نخست این میزان مراجعه کمتر به چشم میآید. شاید برای استارتاپی که از شهری دیگر آمده، این تفاوت فقط یک عدد روی کاغذ نباشد. هر مراجعهکننده میتواند یک مشتری بالقوه، یک سرمایهگذار، یک شریک یا حتی کسی باشد که ایده را به نفر بعدی معرفی کند. مریم رسولی، یکی دیگر از حاضران، نگاه چندان متفاوتی ندارد. او میگوید امسال هزینه بیشتری برای حضور پرداخت کردهاند، اما کیفیت این حضور را پایینتر میداند. حتی معتقد است شکل امسال آنقدر با تصور معمول از نمایشگاه فاصله گرفته که سخت میتوان نام غرفه را روی این فضا گذاشت؛ بیشتر شبیه یک همایش شده است. البته هنوز روز اول است و نمایشگاه تا چهاردهم ادامه دارد. شاید در روزهای بعد، همین راهروها شلوغتر شوند و آدمهایی که امروز از کنار بنرهای کوچک استارتاپها گذشتهاند، فردا برگردند و پای حرف تیمها بنشینند. شاید سرمایهگذاری شکل بگیرد، قراردادی بسته شود یا یک ایده کوچک، اولین مشتری خودش را همینجا پیدا کند.
اما مسئلهای که در همین روز نخست خودش را نشان داده، چیزی فراتر از تعداد بازدیدکنندههاست وقتی بخش بزرگی از آینده اکوسیستم فناوری کشور را در قالب ۱۸۱ تیم استارتاپی کنار هم جمع میکنیم، نحوه دیدهشدن آنها اهمیت پیدا میکند. استارتاپ، نقطه ورود به اکوسیستم فناوری است؛ جایی که ایده هنوز کوچک است، تیم هنوز جمعوجور است و محصول هنوز آنقدر بزرگ نشده که برای خودش سالن و سازه چندمتری داشته باشد. جذابیت استارتاپها هم دقیقاً همینجاست؛ اینکه میتوانی یک تیم کوچک را ببینی و با خودت فکر کنی اگر این ایده چند سال دوام بیاورد، اگر سرمایه بگیرد، اگر بازار پیدا کند، اگر تیمش بزرگ شود، چند سال دیگر همین آدمها شاید در آنسوی نمایشگاه، پشت یک غرفه بزرگ ایستاده باشند.
همزمانی اینوتکس الکامپ عامل کاهش است
برای پیگیری دلیل تغییر این شکل حضور و همچنین کاهش تعداد غرفهها، موضوع را با حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور، در میان گذاشتم. پاسخ او، بخشی از معمای روز اول را روشن میکند به گفته افشین علت استقبال کم شرکتهای دانشبنیان از نمایشگاه اینوتکس، همزمانی این نمایشگاه و نمایشگاه الکامپ است. حالا باید دید در روزهای باقیمانده، این تغییر در شکل برگزاری، به معنای کوچکتر شدن اینوتکس است یا قرار است نمایشگاه فناوری کشور، این بار در فضایی فشردهتر، مسیر دیگری برای دیدن و دیدهشدن پیدا کند. نمیخواهم قضاوت درباره اینوتکس را به شلوغی یا خلوتی یک راهرو و حتی تعداد غرفهها تقلیل دهم. اینوتکس قرار است بزرگترین رویداد سالانه فناوری کشور باشد؛ رویدادی که قرار است در آن ایده به سرمایه برسد، سرمایه به کسبوکار تبدیل شود و کسبوکار راهش را به بازار پیدا کند؛ بنابراین طبیعی است که در پایان پانزدهمین دوره اینوتکس کارنامه آن را با تعداد تفاهمنامهها، قراردادها، جلسات سرمایهگذاری، جذب سرمایه، تعداد بازدیدکنندگان و عددهای دیگری ازایندست بسنجیم.
منبع: فرهیختگان
