کد خبر: ۶۹۲۰۲۶۹
تاریخ انتشار: ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۰۶:۰۲
گزارش/

رفتار سنجی سد‌ها از طریق داده‌های هوایی و بویژه نقشه‌های GPS کمک شایانی به نگهداری سد‌ها و اعلام شرایط بحران در شرایط سیل می‌کند.

برتر// نقش سازمان نقشه برداری درسیل های اخیر چه بود؟به گزارش خبرنگار اقتصاد و انرژی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با توجه به سیل‌های اخیر در کشور و حجم آب ورودی  پایش آنلاین  سدها حیاتی است،  سازه‌های بزرگ و حساس همچون سدها، نیروگاه‌ها، برج‌ها و گودبرداری سازه نگهبان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و رفتار سنجی این‌گونه سازه‌ها معمولا به دو صورت ژئوتکنیکی و ژئودتیکی صورت می‌گیرد.

امروزه در کشور‌های پیشرفته تقریبا هیچ سازه بزرگی را نمی‌توان یافت که فاقد مشاهدات پایش پایداری باشد. در ایران این موضوع همواره مد نظر قرار داشته، بطوری که امروزه همه سد‌ها دارای ابزار‌های دقیق کنترل و مشاهدات ژئودزی مهندسی برای رفتارسنجی هستند.

سهم GPS در مراقبت از سدهای کشور

در روش ژئودتیکی (سازه ای)، شبکه‌ای از نقاط بر روی بدنه و محیط اطراف سازه ایجاد و از طریق مشاهدات ژئودتیکی (عمدتا طول، زاویه و مختصات) در بازه‌های زمانی مختلف، رفتار سازه مورد پایش قرار می‌گیرد. این‌گونه مشاهده‌ها امکان کنترل تغییرشکل بیرونی سازه را مهیا می‌سازند.

بکارگیری مشاهده‌های ژئودزی(آنلاین و ماهواره ای) مهندسی به منظور رفتارسنجی خارجی سازه‌ها در سال‌های اخیر خصوصا با افزایش دقت وسایل اندازه گیری، به ویژه GPS، از اهمیت و توجه بیش از پیش برخوردار شده است. از عمده‌ترین تحولات سال‌های اخیر، به‌وجود آمدن امکان پایش پیوسته سازه‌ها به‌صورت آنی و خودکار بوده که GPS در این میان سهم عمده‌ای داشته است. رفتار سنجی سدها از طریق داده‌های هوایی و بویژه نقشه‌های GPS کمک شایانی به نگهداری سدها و اعلام شرایط بحران در چنین شرایطی می‌کند.

در جریان بحران سیلاب اخیر در سراسر کشور هرچه مراجعه به سازمان نقشه برداری کشور و دریافت اطلاعات مکانی از جمله DEM‌های تولیدی این سازمان (سنجش شیب زمین) از حیث تخصصی و تامین تجهیزات بیشتر باشد؛ قطعا تصمیم گیری برای مدیران با توجه به تحلیل‌های کارشناسانه، منتج به نتایج مفیدتری خواهد بود. هر سازمانی که از لحاظ فنی اطلاعات مرتبطی با کنترل و مدیریت بحران به‌ویژه سیلاب دارد؛ باید همچون سازمان نقشه برداری کشور به ارائه این اطلاعات و تحلیل آن اقدام کند.
برتر// نقش سازمان نقشه برداری درسیل های اخیر چه بود؟/ جذب بیشتر داده ها مکانی راهی برای پیشگیری از خسارات ناشی از سیل
*نقشه‎های مدیریت سیلاب در مقیاس ١:٢٥٠٠٠٠ در سازمان نقشه برداری کشور تولید شده و در اختیار دستگاه‎های مسؤول در حوزه مدیریت
 
 
اما نکته اصلی که مورد توجه است، سرعت فعالیت سازمان نقشه برداری پس از وقوع سیل مناطق سیل زده کشور بود، به گفته معاون فنی این سازمان، نقشه‌های هوایی با همراهی دستگاه‌ها ظرف مدت ۷۲ ساعت برای استفاده سازمان مدیریت بحران کشور تهیه و به آنها ارائه شده است.

البته این سازمان با مشکلات عدیده‌ای از جمله فرسودگی ابزارآلات و همچنین کمبود بودجه و در نهایت کم توجهی مسئولان کشوری هم دست و پنجه نرم می‌کند، اما با همین امکانات هم روزانه بیش از ۳ تا ۴ نقشه رسمی و جامع هوایی را از مناطق سیل زده در اختیار سازمان‌های مربوطه قرار داده است.

اوایل سال بود که رئیس سازمان نقشه برداری در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران از کمبود بودجه این نهاد گلایه کرده و گفته بود: "سازمان نقشه برداری برای تبدیل داده ها به داده های دیجیتال و همچنین ذخیره آنها در مکانی مناسب به بودجه بیشتری نیاز دارد اما مشتاق تر است تا با بخش خصوصی برای تامین این بودجه همکاری کند تا مردم در این مسیر بیشتر دخیل باشند."

این موضوع به نحوه دیگری هم از زبان معاون فنی این سازمان شنیده شد. یحیی جمور، معاون فنی سازمان نقشه برداری کشور در نشست تخصصی سیلاب و داده ها مکانی گفت: سازمان نقشه برداری به دلیل ویژگی‌های حاکمیتی که داشت، نتوانست در شرایط سیل اخیر  با سرعت پاسخ‌گوی نیاز نهاد‌های مدیریتی باشد، زیرا نیازمند تامین بودجه لازم برای تهیه نقشه‌ها در پهنه‌های خشکی است، اما هنوز این اعتبارات تامین نشده است.

اما حالا باید دید اقداماتی که سازمان نقشه برداری از قبل از وقوع سیل و برای پیشگیری از هرگونه خطرات ناشی از سیل انجام داده است چیست و تا چه میزان این اقدامات توسط نهادهای مربوط جدی گرفته شده است.

مجلس شورای اسلامی، قانون عضویت شورای عالی مدیریت بحران را اصلاح کند/ سازمان نقشه برداری به عنوان رکن اصلی مقابله با مخاطرات طبیعی است

یحیی جمور، معاون سازمان نقشه برداری کشور در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد و انرژی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به نقش این سازمان در بحران سیل اخیر بیان کرد: سازمان نقشه برداری از سالیان دور برای تهیه نقشه‌های فرونشست دست به تولید اطلس‌های فرونشست در سراسر کشور برده است، فرونشست زمین یکی از عوامل دخیل در رانش زمین پس از وقوع سیل به شمار می‌رود.

برتر// نقش سازمان نقشه برداری درسیل های اخیر چه بود؟/ جذب بیشتر داده ها مکانی راهی برای پیشگیری از خسارات ناشی از سیل
وی افزود: بیش از ۳۰ اطلس طلایی فرونشست از استان‌های اصفهان، خراسان، فارس، کرمان و تهران که بیش‌ترین فرونشست در آنها مشاهده شده است تهیه و در اختیار نهاد‌های مربوط از جمله وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت کشور قرار داده شده است.

به گفته جمور هنگام وقوع سیل در ابتدای سال، این سازمان با بکارگیری از نقشه های فرونشست در مناطق سیل زده از جمله گلستان، لرستان و خوزستان در دست داشت اقدام به تهیه دقیق تر نقشه های ماهواره ای و راداری کرد.

معاون فنی سازمان نقشه برداری کشور گفت: بارهای از ما می پرسیدند که نقشه های فرونشست چه کمکی می تواند به مقتصات کشور کند که با وقوع این حادثه طبیعی، بسیاری از ارگان ها متوجه شدند که این نقشه ها برای سرعت بخشیدن به تعیین محل دقیق وقوع حادثه و مشکلات پیش رو بسیار موثر است. شاید باور آن سخت باشد که تنها در تهیه نقشه های اولیه ۴۸ ساعت زمان مصرف کردیم و باقی نقشه های هوایی و مسیر حرکت آب در مسیرهای سیلخیز را کمتر از ۲۴ ساعت تهیه کرد.

وی افزود: متاسفانه برای پیشگیری از وقوع سیلاب ها کشورما هنوز دارای نقشه های جامع در هشدار خطرها،  که با نام "نقشه خطر" نامگذاری شده، نیست. این موضوع نیازمند تهیه داده های بسیاری از جمله فرونشست ها، رانش زمین، پدید ها پس از وقوع زلزله و تصاویر ماهواره ای و راداری است که با کارشناسان زبده زمین شناسی و سازمان نقشه برداری به تهیه این نقشه ها بپردازند.

جمور ادامه داد: انتقادی که سازمان نقشه برداری این روزها به مراجع رسمی تصویب قانون یعنی مجلس شورای اسلامی دارد این است که با وجود اهمیت بالای سازمان نقشه برداری برای تهیه نقوش مورد نیاز در بررسی بحران ها و مشخص کردن نقاط بحران زا در زمان وقوع بحران هایی نظیر سیل و زلزله، این نهاد به عنوان عضو رسمی شورای عالی مدیریت بحران انتخاب و مشخص نشده است.

به نظر می رسد اصلاح این قانون با پیچیدگی های خاصی را به دنبال داشته است که علی‌رغم پیشنهادهای بسیار زیاد سازمان نقشه برداری برای حضور در این جلسه همچنان  جزو اعضای رسمی شناخته نمی شود و تنها به عنوان عضو کارشناس در جلسات به بیان نظراتش می پردازد. این سازمان در بررسی نقاط فرونشست زمین تجربیات بسیار زیادی را به نمایش گذاشته و امیدواریم تا هر چه سریع تر این قانون اصلاح شود.

همچنین در ادامه گزارش رئیس سازمان نقشه برداری هم از اهمیت بالای داده های مکانی برای مشخص کردن نقاط بحران زا  خبر داد.

اطلاعات مکانی از ارکان مهم سرعت بخشیدن به مدیریت بحران/ با استفاده از نقشه های GIS شبیه سازی سیل امکان پذیر می شود

مسعود شفیعی، رئیس سازمان نقشه برداری کشور در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد و انرژی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان،  به اعتقاد سازمان نقشه برداری جهت  ارتقای  جایگاه اطلاعات مکانی اشاره کرده و گفت: اطلاعات مکانی رکنی است که بین اجزای مختلفی که در  پدیده سیلاب  دخالت دارند به عنوان یک مولفه مشترک مورد نیاز است.

وی افزود: باید برای تولید تخصصی داده ها مکانی برنامه و تدابیر ویژه ای از جانب دستگاه های مسئول مدیریت بحران و وزارتخانه ها اندیشیده شود تا بتوان برای چنین شرایطی، سرعت دسترسی به محل های بحرانی را افزایش داد. خوشبختانه در سیل اخیر سازمان نقشه برداری با استفاده از نقشه های دسترسی، راه ها، روستاها، تعداد جمعیت، توپوگرافی زمین شرایط ابتدایی را مشخص کرده و با استفاده از نقشه های ماهواره ای و اپتیک اولین عکس نقشه را در اختیار سازمان مدیریت بحران کشور قرار دادیم.

برتر// نقش سازمان نقشه برداری درسیل های اخیر چه بود؟/ جذب بیشتر داده ها مکانی راهی برای پیشگیری از خسارات ناشی از سیل

شفیعی با اشاره به اینکه سازمان نقشه برداری قبل از وقوع سیل و مخاطرات طبیعی  هم برای کاهش خطرات نقشه های شیب، فرونشست و جا به جایی پوسته زمین را در اختیار سازمان های مرتبط قرار می دهد ، گفت: با استفاده GIS می توانند سناریوی وقوع حوادثی نظیر سیل و یا زلزله را تا حدودی شبیه سازی کنند. با ارزیابی میزان بارش ها و شیب موجود در مناطق به علاوه نقشه های فرونشست زمین، مدل سازی وقوع سیل برای پیشگیری از خسارات این چنینی تقریبا شدنی است.

وی ادامه داد: نقشه های شیب زمین در مناطق سیل زده از جمله مواردی بود که در کمتر از چند ساعت در اختیار سازمان مدیریت بحران قرار داد تا آنها بتوانند کانال های مرتبط برای دور کردن سیل از مسیرهای شهری را تعبیه کند. اما معتقدم کیفیت تهیه نقشه های هوایی مطلوب نیست و ما نیازمند تجهیز منابع و ابزارآلات خود برای تهیه نقشه ها با ارتفاع سانتی متری هستیم.

رئیس سازمان نقشه برداری در ادامه با بیان اینکه این نهاد می تواند در تخمین خسارات وارد شده به ابنیه شهر نقش بسزایی داشته باشد، گفت: در حال حاضر با تصویر برداری های هوایی توانایی شناسایی ریز ترین ارتفاعات خساراتی تا حدود ۱۰ سانتی متری را دارد. نقشه های فرونشست به دست سازمان های مربوطه از جمله وزارت راه و شهرسازی، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و بویژه وزارت نفت برای ارزیابی این نهاد ها قرارگرفته است تا آنها بر اساس هشدارهای فرونشست برای ساخت ساختمان ها و نهادهای مورد نظر خود تصمیمات جدی را بگیرند، درواقع سازمان نقشه برداری وظیفه خود را مبنی بر داده ها و هشدارهای لازم در اختیار آنها قرار داده است.

مغفول ماندن جایگاه رسمی سازمان نقشه برداری کشور

نکته دیگری که بسیار قابل اهمیت است، کم توجهی دستگاه ها و وزارتخانه های کشور به جایگاه و تخصص این نهاد برای دریافت و پرداخت نقشه های تخصصی در تمام حوزه از جمله آبنگاری و سنجش ارتفاع آب، عکس های هوایی و توپوگرافی، اندازه گیری فرونشست زمین برای هشدار به ساخت مناطق مسکونی و تجاری و غیره است، جایگاهی که متاسفانه منجر نشده تا هیچکدام از رئسا جمهور برای بازدید از این مکان برنامه ریزی داشته باشند.

سازمانی که در اغلب کشورهای جهان از جمله نهادها پر اهمیت برای کمک به شناسایی مناطق خطرخیز و پیش گیری اتفاقات به شمار می رود، گفتنی است که در سیل اخیر کشور چین به طور داوطلبانه برای سرعت بخشیدن به روند رسیدگی به آسیب دیدگان سیل، تصاویر ماهواره ای خود را در اختیار سازمان نقشه برداری قرار داده است تا آن ها بتوانند با داده های بیشتری برای تحلیل موقعیت سیل اقدام کنند.

به طور مثال به دنبال وقوع سیل در ایران در فروردین ماه امسال، گروه مشاهدات زمین چین (China GEO) مکانیزم ارائه و تحلیل داده‌ها برای واکنش به بلایا برای ایران را فعال کرد تا امکان بهره‎برداری از نقشه‎های سیل و تصاویر ماهواره‎ای این مرکز از مناطق آق‎قلا، شیراز، پل‎دختر بصورت رایگان برای دسترسی کاربران و امدادگران فراهم شود.

طیبه سیاوشی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی اهمیت جایگاه نقشه برداری را در مقابله با حوادث و به خصوص سیل باید راه‎حل‎های پیشگیرانه را مورد توجه پررنگ دانسته و تاکید می کند که باید برای ساماندهی به این دستگاه باید مصمم تر بود.

 پررنگ شمردن این چنین دستگاه هایی با این میزان تخصص، می‌تواند سرعت ارائه خدمات را به آسیب دیدگان بلایای طبیعی افزایش دهد. بودجه بندی صحیح، وجود بازار مناسب برای در دست داشتن منابع بخش خصوصی از جمله مواردی است که دولت ها برای سهولت در فرآیند امدادرسانی می‌توانند انجام دهند.

گزارش از نرگس معززی

انتهای پیام/

 

پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
سروش خبر
ایتا خبر
ویسپی خبر
گپ خبر
آی گپ خبر
بله خبر
توییتر خبر
اینستاگرام خبر
اپلیکیشن باشگاه خبرنگاران- صفحه خبر