باشگاه خبرنگاران جوان - دشمن آن‌گاه که در برابر منطق و استقامت مؤمنان راهی برای پاسخ نمی‌یابد، به بن‌بست می‌رسد، بن‌بستی که خروجی آن نه استدلال، بلکه دروغ‌پردازی و تهدید است. آیات ۱۳ تا ۲۷ سوره یس، همین رفتارها را بیان می‌کند که آغاز شکست و افول اوست.

آیات ۱۳ تا ۲۷ سوره یس، روایت فشرده اما عمیقی از تقابل جبهه حق و باطل است، روایتی که در قالب داستان اصحاب قریه ترسیم می‌شود و به‌خوبی الگوی رفتار دشمن، شیوه‌های مقابله با حق و همچنین منطق مقاومت مؤمنانه را نشان می‌دهد. در تفسیر المیزان، این آیات نه‌فقط یک گزارش تاریخی، بلکه الگویی دائمی برای شناخت دشمن و مواجهه با او معرفی می‌شوند.

انکار سازمان‌یافته؛ نخستین گام دشمن

داستان از آنجا آغاز می‌شود که فرستادگان الهی برای هدایت مردم به سوی توحید می‌آیند، اما با واکنشی آشنا مواجه می‌شوند، یعنی تکذیب. مردم، نه‌تنها پیام را نمی‌پذیرند، بلکه اصل رسالت را زیر سؤال می‌برند. در تفسیر المیزان تأکید می‌شود که این انکار، صرفاً از روی ناآگاهی نیست؛ بلکه نوعی مقاومت آگاهانه در برابر حقیقت است.

دشمن در این مرحله تلاش می‌کند با ایجاد تردید، حقیقت را بی‌اعتبار جلوه دهد. او به جای پاسخ منطقی، اصل موضوع را انکار می‌کند تا زمینه هرگونه پذیرش را از بین ببرد. این رفتار، یکی از شاخصه‌های مهم دشمن است، یعنی فرار از حقیقت از طریق انکار.

دروغ‌پردازی و تحریف؛ ابزار اصلی جنگ روانی دشمن

پس از ناکامی در تکذیب ساده، دشمن به مرحله‌ای خطرناک‌تر وارد می‌شود، یعنی نسبت دادن دروغ به فرستادگان الهی. آنان پیامبران را متهم می‌کنند و می‌گویند شما جز انسان‌هایی مثل ما نیستید و خدا چیزی نازل نکرده است.

علامه طباطبایی در المیزان این بخش را نشانه «تحریف آگاهانه» می‌داند؛ یعنی دشمن حقیقت را می‌شناسد اما برای حفظ منافع خود، آن را وارونه جلوه می‌دهد. دروغ در اینجا یک ابزار استراتژیک است، نه یک خطای فردی.

این شیوه، امروز نیز در میدان‌های مختلف دیده می‌شود، وقتی دشمن نمی‌تواند حقیقت را حذف کند، آن را تحریف می‌کند تا اثرش را خنثی سازد.

وقتی منطق شکست می‌خورد دشمن تهدید می‌کند

با ادامه دعوت الهی، دشمن به مرحله سوم می‌رسد، یعنی تهدید. آنها به فرستادگان می‌گویند اگر دست از دعوت برندارید، شما را سنگسار خواهیم کرد. این تغییر رفتار از گفت‌وگو به خشونت، نشانه روشنی از شکست در میدان استدلال است.

تهدید، نشانه ضعف درونی دشمن است؛ زیرا کسی که منطق دارد، نیازی به زور ندارد. دشمن وقتی در اقناع ناتوان می‌شود، به ارعاب روی می‌آورد. این ویژگی مهمی در دشمن‌شناسی است، هرجا تهدید جای استدلال را گرفت، بدانیم که جبهه مقابل در موضع ضعف قرار دارد، هرچند ظاهرش پرقدرت باشد.

بدعهدی و بی‌ثباتی ویژگی دیگر دشمن

یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته دشمن در این آیات، بی‌ثباتی در موضع‌گیری است. آنان ابتدا با استهزا و انکار وارد می‌شوند، سپس به دروغ‌گویی روی می‌آورند و در نهایت به تهدید و خشونت. این تغییر مداوم نشان می‌دهد که دشمن بر اساس اصول ثابت حرکت نمی‌کند، بلکه هر بار متناسب با شرایط، روشی جدید برمی‌گزیند.

این رفتار ناشی از نبود التزام به حق است. کسی که به حقیقت پایبند نیست، طبیعی است که در عهد و موضع خود نیز پایدار نمی‌ماند. بنابراین، بدعهدی و ناپایداری، از نشانه‌های اساسی جبهه باطل است.

مقاومت مؤمنانه یعنی ایستادگی بر مدار یقین

در نقطه مقابل این رفتارها، قرآن از مردی سخن می‌گوید که از دورترین نقطه شهر می‌دود و مردم را به پیروی از فرستادگان دعوت می‌کند. این شخصیت، نماد «مقاومت آگاهانه» است.

او بدون ترس از تهدیدها، با استدلالی روشن سخن می‌گوید که چرا از کسانی پیروی نکنم که از من مزدی نمی‌خواهند و خود هدایت‌یافته‌اند؟ این بیان، نشان‌دهنده منطق درونی مقاومت است، مقاومتی که بر پایه شناخت، اخلاص و یقین شکل گرفته است. این فرد، با وجود تنهایی، نقش تعیین‌کننده‌ای در جبهه حق ایفا می‌کند. این یعنی در منطق قرآن، کمیت مهم نیست کیفیت ایمان و ایستادگی اهمیت دارد.

هزینه سخت مقاومت؛ با فرجامی روشن

این مرد مؤمن در نهایت به شهادت می‌رسد، اما قرآن بلافاصله از سرانجام او پرده برمی‌دارد، اینکه «به او گفته شد وارد بهشت شو». این انتقال سریع از صحنه شهادت به پاداش الهی، پیام مهمی دارد.

این آیه نشانه آن است که فاصله میان رنج دنیوی و پاداش اخروی برای مؤمن بسیار کوتاه است. دشمن ممکن است در ظاهر پیروز شود، اما این پیروزی موقتی است و حقیقت در نهایت آشکار می‌شود. این بخش، روح امید را در دل مقاومت زنده نگه می‌دارد، اینکه هزینه دادن در راه حق، هرگز بی‌نتیجه نمی‌ماند.

دشمن را باید با شاخص‌ها شناخت، نه با ظاهر

آیات ۱۳ تا ۲۷ سوره یس، تصویری دقیق از دشمن ارائه می‌دهد، دشمنی که با انکار آغاز می‌کند، با دروغ ادامه می‌دهد، به تهدید متوسل می‌شود و در هیچ عهدی پایدار نمی‌ماند. در مقابل، جبهه حق با یقین، صداقت و مقاومت تعریف می‌شود. این تقابل یک سنت همیشگی در تاریخ است. بنابراین، شناخت دشمن نه از طریق ادعاهایش، بلکه از طریق رفتار و الگوهای تکرارشونده او ممکن است.

پیام نهایی این آیات روشن است، اینکه اگرچه دشمن با ابزارهای مختلف به میدان می‌آید، اما مقاومت آگاهانه و مبتنی بر ایمان، سرانجامی روشن و پیروزمندانه خواهد داشت حتی اگر این پیروزی در ظاهر دیر به نظر برسد.

منبع: فارس