باشگاه خبرنگاران جوان - دوازدهم شهریور روزی است که نام رئیسعلی دلواری با مفهوم ایستادگی در برابر استعمار گره خورده و مبارزه با استعمار انگلیس در جنوب ایران را به یکی از ماندگارترین فصل‌های تاریخ مقاومت ایرانیان تبدیل کرده است.

رئیسعلی دلواری در روزگاری ایستاد که قدرت‌های استعماری تلاش داشتند خلیج فارس و سواحل جنوبی ایران را به حوزه نفوذ خود تبدیل کنند؛ اما مقاومت مردم جنوب نشان داد که جغرافیای خلیج فارس تنها یک پهنه آبی برای عبور کشتی‌ها و انتقال کالا و انرژی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و امنیت ملی ایران است.

در این میان، خارگ نیز در امتداد همین تاریخ قرار دارد؛ جزیره‌ای که اگرچه نامش با نفت و صادرات انرژی شناخته می‌شود، اما تاریخ آن تنها به صنعت نفت محدود نیست. خارگ در دوره‌های مختلف تاریخی، از جنگ تحمیلی تا فشار‌های خارجی و تهدید‌های معاصر، یکی از نقاطی بوده که مفهوم «مقاومت در خلیج فارس» را در میدان عمل به نمایش گذاشته است.

امروز وقتی از رئیسعلی دلواری سخن گفته می‌شود، در واقع از یک شخصیت تاریخی صرف سخن نمی‌گوییم؛ بلکه از یک الگوی رفتاری در برابر استعمار و زیاده‌خواهی قدرت‌های خارجی سخن می‌گوییم؛ الگویی که در حافظه تاریخی مردم جنوب باقی مانده و نسل به نسل منتقل شده است.

در روز مبارزه با استعمار، بازخوانی این تاریخ اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند؛ به‌ویژه برای سرزمینی مانند بوشهر و جزایری مانند خارگ که در طول یک قرن گذشته، بار‌ها در نقطه تماس میان منافع قدرت‌های خارجی و اراده مردم ایران قرار گرفته‌اند.

خارگ؛ جزیره‌ای در خط مقدم مقاومت

خارگ امروز یکی از مهم‌ترین مراکز انرژی ایران است؛ اما اهمیت این جزیره صرفاً در تأسیسات نفتی و اسکله‌های صادراتی آن خلاصه نمی‌شود.

جغرافیای خارگ، قرار گرفتن آن در خلیج فارس و نقش آن در اقتصاد و امنیت انرژی کشور باعث شده است این جزیره همواره در معادلات منطقه‌ای مورد توجه قرار گیرد.

از سال‌های جنگ تحمیلی که خارگ زیر شدیدترین حملات دشمن قرار گرفت تا سال‌های اخیر که تهدید‌ها و فشار‌های خارجی همچنان متوجه زیرساخت‌های حیاتی کشور بوده است، مردم و کارکنان این جزیره بار‌ها نشان داده‌اند که تولید، صادرات و استمرار فعالیت‌های اقتصادی در کنار حفظ امنیت، خود بخشی از مفهوم مقاومت است.

در چنین نگاهی، رئیسعلی دلواری متعلق به گذشته نیست؛ بلکه نمادی تاریخی از همان روحیه‌ای است که در بزنگاه‌های مختلف، در نقاطی همچون بوشهر و خارگ خود را نشان داده است.

فرهنگ مقاومت در جنوب ریشه در تاریخ دارد

بخشدار ویژه خارگ در گفت‌و‌گو با خبرنگار مهر با اشاره به سالروز شهادت رئیسعلی دلواری و روز مبارزه با استعمار اظهار کرد: تاریخ جنوب ایران سرشار از نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد مردم این منطقه هیچ‌گاه در برابر زیاده‌خواهی قدرت‌های خارجی تسلیم نشده‌اند.

نگهدار حسین‌پور با بیان اینکه رئیسعلی دلواری یکی از برجسته‌ترین نماد‌های این مقاومت تاریخی است، افزود: مبارزه رئیسعلی دلواری تنها یک مواجهه نظامی با نیرو‌های بیگانه نبود، بلکه دفاع از هویت، استقلال و تمامیت ارضی ایران بود و همین ویژگی باعث شده نام او پس از گذشت بیش از یک قرن همچنان در میان مردم زنده باشد.

بخشدار ویژه خارگ ادامه داد: امروز نیز مردم جنوب و به‌ویژه مردم خارگ، خود را ادامه‌دهنده همان فرهنگ می‌دانند؛ فرهنگی که بر پایه ایستادگی، حفظ منافع ملی و دفاع از سرزمین شکل گرفته است.

حسین‌پور با اشاره به جایگاه راهبردی خارگ در اقتصاد کشور گفت: خارگ یکی از مهم‌ترین نقاط اقتصادی و انرژی ایران است و استمرار فعالیت در این جزیره، با وجود همه فشار‌ها و تهدیدها، نشان‌دهنده اراده مردم و مجموعه کارکنان صنعت نفت برای حفظ منافع ملی است.

وی تأکید کرد: مقاومت فقط در میدان نظامی معنا پیدا نمی‌کند؛ گاهی استمرار تولید، حفظ زیرساخت‌ها، خدمت‌رسانی به مردم و ایستادن در برابر فشار‌های اقتصادی و سیاسی نیز بخشی از مقاومت است.

حسین‌پور با اشاره به جایگاه راهبردی خارگ در اقتصاد کشور گفت: خارگ یکی از مهم‌ترین نقاط اقتصادی و انرژی ایران است و استمرار فعالیت در این جزیره، با وجود همه فشار‌ها و تهدیدها، نشان‌دهنده اراده مردم و مجموعه کارکنان صنعت نفت برای حفظ منافع ملی است.

وی تأکید کرد: مقاومت فقط در میدان نظامی معنا پیدا نمی‌کند؛ گاهی استمرار تولید، حفظ زیرساخت‌ها، خدمت‌رسانی به مردم و ایستادن در برابر فشار‌های اقتصادی و سیاسی نیز بخشی از مقاومت است.

بخشدار ویژه خارگ خاطرنشان کرد: همان‌گونه که رئیسعلی دلواری در زمان خود اجازه نداد اراده بیگانگان بر سرنوشت مردم جنوب حاکم شود، امروز نیز جامعه باید با شناخت تاریخ و تقویت هویت ملی، اجازه ندهد روایت‌های تحریف‌شده، واقعیت‌های تاریخی و نقش مردم جنوب در دفاع از ایران را به حاشیه ببرند.

رئیسعلی دلواری را باید در جغرافیای خلیج فارس فهمید

محمد اکبری، مورخ حوزه جزایر خلیج فارس، نیز در گفت‌و‌گو با مهر با اشاره به اهمیت تاریخی قیام رئیسعلی دلواری اظهار کرد: برای فهم درست شخصیت رئیسعلی دلواری باید او را در بستر تاریخی خلیج فارس و رقابت قدرت‌های استعماری بر سر این منطقه مورد بررسی قرار داد.

وی افزود: در آن دوره، خلیج فارس تنها یک مسیر دریایی نبود؛ بلکه به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباط آن با مسیر‌های تجاری و استعماری، اهمیت بسیار زیادی برای قدرت‌های خارجی داشت؛ بنابراین مقاومت مردم جنوب در حقیقت بخشی از دفاع تاریخی ایران از حاکمیت خود بر این پهنه جغرافیایی بود.

این پژوهشگر حوزه تاریخ جزایر خلیج فارس ادامه داد: ویژگی مهم مقاومت رئیسعلی دلواری این بود که یک حرکت محلی، به یک نماد ملی تبدیل شد. او از دلوار برخاست، اما موضوع مبارزه‌اش تنها متعلق به دلوار نبود؛ مسئله، دفاع از ایران و جلوگیری از سلطه بیگانگان بر سرزمین و منافع کشور بود.

اکبری با اشاره به نقش جزایر خلیج فارس در تحولات تاریخی ایران گفت: جزایر این منطقه را نباید صرفاً از منظر جغرافیایی مورد بررسی قرار داد. این جزایر در طول تاریخ بخشی از شبکه اقتصادی، تجاری، نظامی و سیاسی خلیج فارس بوده‌اند و هر کدام در مقاطع مختلف نقشی در تحولات منطقه داشته‌اند.

وی با اشاره به جایگاه خارگ گفت: خارگ نمونه روشنی از پیوند جغرافیا، اقتصاد و امنیت در خلیج فارس است. این جزیره در تاریخ معاصر ایران، به‌خصوص در دوره جنگ تحمیلی و پس از آن، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده و به یکی از نقاط کلیدی اقتصاد ملی تبدیل شده است.

این مورخ افزود: اگر رئیسعلی دلواری در یک مقطع تاریخی در برابر حضور نظامی استعمار ایستاد، امروز شکل تهدید‌ها تغییر کرده است؛ اما اصل مسئله همچنان اهمیت دارد؛ یعنی حفظ استقلال، حاکمیت ملی و منافع ایران در خلیج فارس.

اکبری تأکید کرد: نسل امروز باید بداند که امنیت و حاکمیت ایران در خلیج فارس حاصل یک اتفاق تاریخی نیست، بلکه نتیجه قرن‌ها حضور، مقاومت و تلاش مردم این سرزمین است.

از دلوار تا خارگ؛ یک جغرافیا و یک روایت مشترک

تاریخ بوشهر و جزایر خلیج فارس را نمی‌توان بدون مفهوم مقاومت روایت کرد. از مبارزان جنوب در برابر استعمار انگلیس تا مقاومت مردم خارگ در سال‌های جنگ تحمیلی و استمرار فعالیت این جزیره در شرایط مختلف، یک خط مشترک قابل مشاهده است؛ ایستادگی برای حفظ ایران.

رئیسعلی دلواری بیش از یک قرن پیش در برابر قدرتی ایستاد که خود را صاحب اختیار سرزمین‌های دیگر می‌دانست. امروز نیز نام او در شرایطی گرامی داشته می‌شود که خلیج فارس همچنان یکی از مهم‌ترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان است و جزایر ایرانی آن نقشی تعیین‌کننده در امنیت، اقتصاد و انرژی منطقه دارند.

خارگ در چنین روایتی تنها یک جزیره نفتی نیست؛ یکی از نقاطی است که تاریخ مقاومت جنوب در آن با اقتصاد، امنیت و منافع ملی پیوند خورده است.

سالروز شهادت رئیسعلی دلواری، فرصتی است برای یادآوری این واقعیت که استعمار ممکن است شکل خود را تغییر دهد، اما دفاع از استقلال و تمامیت ارضی یک ملت، مفهومی همیشگی است.

امروز از دلوار تا خارگ، از سنگر‌های مبارزان جنوب تا اسکله‌های صادرات نفت، یک پیام تاریخی تکرار می‌شود: خلیج فارس بخشی از هویت ایران است و روایت آن، روایت مردمی است که در بزنگاه‌های تاریخ، ایستادن را انتخاب کرده‌اند.

منبع: مهر